Бидний тухай
Багш ажилтан
Фармакогнозын шинжлэх ухааны товч түүх, зорилго, судлагдахуун, Монгол орны эмийн ургамлын судалгааны товч тойм, эмийн ургамлын химийн найрлага, биологийн идэвхит бодисууд, үйлчлэгч ба дагалдах бодис, гадаад ба дотоод бүтцийн шинжилгээний аргууд, эмийн түүхий эд болон эмийн хэлбэрүүдийг бэлтгэх аргазүй, kлон улсад болон Монгол оронд баримталдаг зөвлөмж, удирдамж, хууль дүрэм, стандарт
Монголын уламжлалт анагаах ухаанд өргөн хэрэглэгддэг эмийн ургамлуудын гадаад, дотоод бүтэц, хэрэглээний талаар мэдлэг эзэмшүүлэхээс гадна түүж бэлтгэсэн зарим эмийн түүхий эдийг гадаад, дотоод бүтцийн онцлог шинжээр таньж тодорхойлох дадал, чадвартай болгох, ургамлын анатоми, морфологийн судалгааны аргазүйд суралцах
Ургамлын үржүүлэгт хэрэглэх багаж төнөг төхөөрөмж, хөрс бэлтгэх, усалгааны горим, ургацыг нэмэгдүүлэн өсөлтийг идэвхжүүлэгч гормон, бордоо хэрэглэх, ургамлыг ариутгах, өвчин хортоноос хамгаалах. Ургамлын үрийг цуглуулж түүх, хадгалах, тарих, тарьсан ургамлаа арчлан ургуулах, үндэс, булцуут үндэс, дүрс хувирсан иш мөчир, үндэслэг иш, сонгинолог булцуу, үндэсний салаагаар үржүүлэх, сөөг, шилмүүст ургамлын ишний тайрдас бэлтгэн үржүүлэх, навч, навчны бариулаар үржүүлэх, ургамлыг залгах аргаар, эс эдийн өсгөврийн биотехнологийн аргаар үржүүлэх онолын мэдлэг олгож, арга зүйг эзэмшүүлнэ. Ургамлын өвчин түүний ангилал, өвчин хортоноос хамгаалахын тулд үүсдэг өөрийнх нь дархлаа (иммунитет), түүний хэлбэр, шинж чанарууд, үр тариа, жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоо, хамгаалагдсан хөрсний таримал зэрэгт орчны тааламжгүй нөхцлөөс болж үүсэх халдваргүй өвчин болон бактери, вирус, мөөг, шавьж, паразит ургамлуудаас болж үүсэх халдварт өвчин, тэдгээртэй тэмцэх агротехник, механик, физик, хими, биологи, биотехнологийн аргууд, өвчин үүсгэгчдийн эсрэг ургамлын идэвхтэй ба идэвхгүй хариу үйлдэл, өвчин хортон шавьж, өвсөн тэжээлтнээс хамгаалах бие бүтцийн гадаад хамгаалалт, дотоод хамгаалалт буюу хоёрдогч метаболитын тусламжтайгаар өвчин үүсгэгчидийн халдварын эсрэг үүсгэдэг бодисууд болох терпенүүд (эфирийн тос, сапонин), фенолт нэгдлүүд (флавноид, таннин, антоцианин, салицилын хүчил, ванилин), азот агуулсан нэгдлүүд (алкалоид, гликозид), хортон шавьжууд тэдгээрээр дамжих өвчин, түүнтэй тэмцэх аргууд: феромонууд ба фитонцидүүд, аллеопати ба фитотоксинууд, инсектецид, фунгицид, пестицид, гербицид тэдгээрийн үйлдвэрлэл ба байгалийн нэгдлүүдийн нэр төрөл холбогдлыг судална. Өвчинд тэсвэртэй ургамлыг үржүүлэх, вирусгүй ургамал гарган авах меристемийн өсгөвөр хийж арга зүйг эзэмшинэ.
Ургамлыг үр, үндэс, иш, навчаар үржүүлэх, залгаж ургуулах арга зүйд сургана.
Ургамлын эсийн биологи, физиологийн үндсэн үйл ажиллагаа (амьсгал ба фотосинтез), ургамлын олон янз байдал: протистын болон мөөгийн аймаг, ургамлын аймаг: хөвд хэлбэртэн, үргүй гуурст ургамал, нүцгэн үртэн болон бүрхүүл урт ургамлын үндсэн шинж, биологийн онцлог, бүрхүүл үрт ургамлын ургал болон генератив эрхтний бүтэц, үүсэл хөгжил, өсөлт хөгжлийн зохицуулга, өсөлт хөгжилд гадаад орчны нөлөө, ургамал хөрсний уялдаа холбоо, ургамлын экологийн талаарх үндсэн ойлголт. Plant cell biology, physiological main function (respiration and photosynthesis), plant diversity: biological characteristics of protists, fungi, plants – bryophytes, seedless vascular plants, gymnosperms and angiosperms. Angiosperms: structure, origin and development of vegetative and generative organs; growth and development arrangements and internal and external controls; plants and soil interaction; ecology.
Ургамлын биологийн олон талт асуудлыг ойлгуулж, онолын мэдлэгийг лабораторын болон хээрийн дадлагаар батжуулах.
Амьтны хөгжил, эрхтний системүүд, түүний бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг, үйл ажиллагаа, гомеостаз ба гормонууд, дотоод шүүрлийн систем, мэдрэлийн систем, булчин, хоол боловсруулах, амьсгалын систем, цусны эргэлтийн систем, дархлааны систем, үржил хөгжил, эволюци, филогенез ба ангилал зүй, амьдралын үүсэл, прокариот ба эукариотууд, сээр нуруугүйтэн болон сээр нуруутан амьтдын гарал үүсэл, эволюцийн олон талт байдал, популяцийн генетик, зан төрхийн экологи, популяцийн экологи, экосистем, байгаль хамгаалал, нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагааны талаар үзэж судлах болно.
Организмын эволюци, популяцийн генетик, филогени ба систематикийн тухай ойлголт, амьдралын үүслийн тухай таамаглал, прокариот ба эукариот организм, зан төрхийн экологи, популяцийн экологи, бүлгэмдлийн экологи, экосистем ба биосфер, байгаль хамгаалал, нөхөн сэргээлтийн экологийн үндэс, амьтны эрхтний системүүд, тэдгээрийн бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг, үйл ажиллагаа, гомеостаз ба гормонууд, дотоод шүүрлийн систем, мэдрэлийн систем, булчин, хоол боловсруулах, амьсгалын систем, цусны эргэлтийн систем, дархлааны систем, үржил хөгжил, эволюци, филогенез ба ангилал зүйн тухай суурь ойлголтыг суралцагчдад олгоно. Амьд байгаль, ялангуяа амьтны ертөнцийн олон янз байдал, түүний мөн чанар, амьтан болон хүний биеийн эрхтэн системийн бүтэц, үйл ажиллагаа, амьд ертөнц дэх эволюцийн нийтлэг процесс, экологийн хамаарлын талаар шинжлэх ухааны мэдлэгийг суралцагсдад олгож, тэдний амьд ертөнцийг танин мэдэх, ойлгох, хамгаалах, нөхөн сэргээх болон тогтвортой хөгжлийн үзэл санааны тухай ойлголт эзэмшүүлнэ. Мөн энэ хичээл нь биологийн хөтөлбөрт суралцах оюутнуудад мэргэжлийн болон мэргэшүүлэх хичээлийг үзэх үндсэн суурь болно.
Энэхүү хичээлийг үзсэнээр оюутнууд амьдралын молекул үндэс, ус ба нүүрс-устөрөгчид, биологийн макромолекулуудын бүтэц, үүрэг, эсийн тухай ойлголт, эукариот ба прокариот эс, тэдгээрийн бүтэц,үйл ажиллагаа, эсийн хөдөлгөөн, мембраны бүтэц, үүрэг, мембраны зөөвөрлөлт, эсийн химийн найрлага, эсэд явагдах ферментэт урвал, түүний зохицуулга, Эсийн амьсгал, эсийн дотор АТФ ба энерги үүсэх, гликолиз, ГКХ цагираг урвал, электрон зөөвөрлөх гинжин хэлхээ, фотосинтез, Эсийн харилцан үйлчлэл, эсийн мейоз, митоз хуваагдал, Менделийн генетик, Удамшлын хромосомын үндэс, удамшлын молекул үндэс, ДНХ репликаци, мутаци, уургийн нийлэгжил, генийн зохицуулга, эукариотын генетик бүтэц, эукариот ба вирус дэх генийн зохицуулга, Биологийн олон янз байдлын хувьслын түүх. Филогенез хувьсал, Бактер, Археи, эгэл биетэн, Ургамлын олон янз байдал, эволюци, ургамлын бүтэц хөгжил, гормоны зохицуулга, гравитрофизм ба фототрофизм, ургамлын эс дэх усны хэрэгцээ, тэжээлийн бодисын зөөвөрлөлт, эрдэс хооллолт, микориз, ургамлын өвчин үүсгэгчид тэсвэрлэх чадвар ургамлын олон янз байдлыг судлах болно.
Энэ хичээлийг судалснаар оюутнууд амьд материйн үндсэн шинж чанарыг молекулын түвшинд судлан ойлгож молекулын түвшнээс организмын түвшин хүртэлх биологийн шинжлэх ухааны үндсэн ойлголтуудыг эзэмшинэ. Мөн энэ хичээл нь биологийн хөтөлбөрт суралцах оюутнуудад мэргэжлийн болон мэргэшүүлэх хичээлийг үзэх үндсэн суурь болно.
Биологийн олон янз байдал, ангилалзүйн систем, гарал үүсэл, түүхэн хөгжил, нэршил, эукариотын дээд аймгийн үндсэн бүлгүүдэд хамаарах организмуудын бүтэц, зохион байгуулалт, үйл ажиллагаа, хөгжлийн түвшин, амьдралын хэлбэр, амьдрах орчин.
Амьд биесийн ангилалзүй, филогенезийн үндсэн ойлголтууд, судалгааны аргазүйн үндсэн мэдлэг, дэлхийн биологийн олон янз байдал, ялангуяа эукариот организмуудын үндсэн бүлгүүдэд хамаарах гол төлөөлөгчдийн бүтэцтэй танилцаж, тэдгээрийг ангилах, удам төрлийн холбоог таньж мэдэх, ялгаж тодорхойлох, шинжлэх ухааны нэр оноох талаар онолын мэдлэг, дадал, чадвар олгоно.
Амьтан таних тодорхойлох, тэжээх, үржүүлэх, өсгөж бойжуулах, арчлах, нутагшуулах, ан амьтны популяцийн төлөв байдал, хандлагыг тооцоолох, агнуурын болон ховор амьтдын тоо толгой, популяцийн үнэлгээ (нөөц) хийх аргууд, ургамлын зүйл ба ургамлан бүлгэмдэл индикатор болох, ургамлаар эмчлэх, нөхөн сэргээлтэд ургамлыг ашиглах, байгалийн болон таримал ургамал ургуулах, арчлах агротехник, ашигт ургамлууд
Бакалаврын шатны сургалтаар олж авсан онолын мэдлэг, дадлага, туршлагыг практикт хэрэглэх чадварыг биологийн багшийн мэргэжлээр магистрантурт суралцагч оюутнуудад эзэмшүүлэх, тэдэнд бие дааж амьтны төрөл зүйлийг таньж тодорхойлох, амьтан тэжээх үржүүлэх, өсгөх, арчлах, ан амьтны популяцийн төлөв байдал, хандлагыг тооцоолох, агнуурын болон ховор амьтдын тоо толгой, популяцийн үнэлгээ (нөөц) хийх, байгалийн бүс бүслүүр, өвөрмөц амьдрах орчны илтгүүр болдог ургамлын зүйл, ургамлан бүлгэмдлийг таньж мэдэх, орчны доройтлыг ургамлаар тодорхойлох, бохирдсон доройтсон орчныг ургамлаар эмчлэх, нөхөн сэргээх, ашигт ургамлуудыг амьдрал ахуйдаа хэрэглэх, чимэглэлийн болон байгалийн ургамлыг тарьж ургуулах зэрэг практик хэрэглээний мэдлэг, чадвар, дадал олгох
