Бидний тухай
Багш ажилтан
Энэхүү төсөл нь Монгол орны газар тариалангийн бүс нутгийн ургамлын бүтээмж болон нүүрстөрөгчийн хуримтлалыг орон зайн болон цаг хугацааны өндөр нарийвчлалтай үнэлэх, тэдгээрт нөлөөлөх байгалийн болон хүний хүчин зүйлсийг тодорхойлж, тогтвортой газар ашиглалт ба уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох бодлогын үндэслэлийг бий болгоход чиглэж байна. Монгол орны тариалангийн бүс нутгууд нь Орхон-Сэлэнгийн сав газар, төвийн тал хээрийн экосистемд байрлах бөгөөд хөрсний үржил шим, температур, хур тунадас, усан хангамж зэрэг байгалийн хүчин зүйлс ургамлын бүтээмжид шууд нөлөөлдөг. Эдгээр бүс нутгууд нь уур амьсгалын өөрчлөлт, хүний үйл ажиллагааны нөлөөнд өртөмтгий, экологийн хувьд эмзэг, улсын эдийн засаг болон хүнсний аюулгүй байдлын чухал тулгуур юм. Сүүлийн жилүүдэд уур амьсгалын өөрчлөлт, ган зудын давтамж, халуун өдрийн тоо, хөрсний доройтол зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр тариалангийн бүтээмж тасралтгүй өөрчлөгдөж, хүнсний аюулгүй байдалд заналхийлэх түвшинд хүрч байна. Ургамлын бүтээмж нь экосистемийн нүүрстөрөгчийн эргэлт, усны баланс, хөрсний үржил шимийн гол үзүүлэлт тул түүний динамикийг үнэлэх нь тогтвортой газар тариалангийн менежмент, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох стратеги боловсруулахад чухал ач холбогдолтой. Судалгаанд Sentinel-2, Landsat, MODIS зэрэг зайнаас тандан судлах өгөгдлийг ашигласнаар томоохон бүс нутгийн ургамлын бүтээмж, фенологийн үзүүлэлт, олон жилийн динамикийг нарийвчлан тодорхойлох боломжтой бөгөөд анхдагч бүтээмжийг өндөр нарийвчлалтай үнэлэх боломжийг олгодог. Төслийн гол зорилт нь олон эх сурвалжийн зайнаас тандан мэдээ, GIS болон машин сургалтын аргачлалыг ашиглан Монгол орны тариалангийн бүс нутгийн NPP болон нүүрстөрөгчийн хуримтлалыг тооцоолох, тэдгээрийн орон зайн тархалт, чиг хандлагыг тогтоох, мөн нөлөөлөх гол байгалийн болон нийгэм-эдийн засгийн хүчин зүйлсийг тодорхойлох явдал юм. Судалгааны үр дүнд тариалангийн бүс нутгийн ургамлын бүтээмж, нүүрстөрөгчийн хуримтлалын орон зайн тархалт, олон жилийн чиг хандлагыг зураглан үзүүлж, IPCC-ийн аргачлалтай уялдуулан олон улсын түвшинд нийцсэн эрдэм шинжилгээний өгүүлэл хэвлүүлэх боломж бүрдэнэ. Энэхүү төсөл нь Монгол орны газар тариалангийн бүс нутгийн тогтвортой хөгжлийг дэмжих, хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох стратегийг боловсронгуй болгоход чухал хувь нэмэр оруулах юм.
This project aims to assess vegetation productivity and carbon sequestration in Mongolia’s agricultural regions, to identify the natural and anthropogenic factors influencing these processes, and to provide a scientific foundation for sustainable land use and climate adaptation policy. Mongolia’s major cropping zones located mainly within the Orkhon–Selenge basin and the forest steppe ecosystems which are strongly influenced by natural factors such as soil fertility, temperature, precipitation, and water availability. These regions are ecologically sensitive and highly vulnerable to climate change and human disturbances, while also serving as key pillars of the national economy and food security. In recent years, climate change impacts including increasing frequency of droughts and dzud events, rising numbers of extreme weather, and soil degradation have caused continuous fluctuations in crop productivity, posing growing risks to national food security. As vegetation productivity is a core indicator of ecosystem carbon cycling, water balance, and soil fertility, understanding its dynamics is essential for sustainable agricultural management and developing strategies for climate adaptation. Using remote sensing data from Sentinel-2, Landsat, Gaofen, and other sources, the study will assess regional-scale vegetation productivity, phenological indicators, and long-term trends with high precision, enabling detailed estimation of vegetation productivity. The primary objective is to integrate multi-source remote-sensing datasets with GIS and machine learning approaches to estimate NPP and carbon storage across Mongolia’s agricultural zones, to map their spatial distribution and temporal trends, and identify the key environmental and socio-economic drivers shaping these patterns. The project will deliver spatially explicit assessments of vegetation productivity and carbon sequestration, along with long-term trend analyses, and will align its methodological framework with IPCC guidelines to support publication in international scientific journals. Ultimately, this project will contribute significantly to advancing sustainable agricultural development, strengthening food security, and improving national strategies for climate-change adaptation in Mongolia.
Түлхүүр үгс:Бэлчээрийн газар бол бэлчээрийн мал аж ахуйн эдийн засгийн үйлдвэрлэлийн үндсэн хэрэгсэл юм. Бэлчээрийн экологийн сайн орчин нь бэлчээрийн мал аж ахуйг хөгжүүлэхэд зайлшгүй шаардлагатай юм. Гэсэн хэдий ч хүн ба байгалийн гамшиг, бусад хүчин зүйлсийн нөлөөнөөс болж Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын зүүн зам дээрх бэлчээрийн экологийн орчин ноцтой доройтож байна. Хятад, Монгол, Оросын эдийн засгийн коридорын зүүн бүсийн бэлчээрийн талбайн орон зайн тархалт ба бүс нутгийн эрс өөрчлөлтийг тодруулах нь бүс нутгийн экологийн тогтвортой хөгжлийн нэн тэргүүний зорилт юм. Олон эх үүсвэрийн зайнаас тандан судлалын өгөгдлүүд болон урт хугацааны цуврал үзүүлэлтүүд дээр үндэслэн бэлчээрийн ургамлын бүтцийг хэрхэн тодорхойлох, дараа нь бэлчээрийн ургамлын биомасс, бэлчээрийн бүтээмж, бэлчээрийн ургамлан нөмрөг, бүрхэвч болон бусад үзүүлэлтүүдийг хэрхэн тооцоолох нь бэлчээрийн ургамлын өөрчлөлтийг хянах гол асуудал юм. Олон жилийн хугацааны цуврал бэлчээрийн ургамлын өөрчлөлтийн чиг хандлага, Хятад-Монгол-Оросын эдийн засгийн коридорын зүүн маршрутын экологийн эмзэг байдлын үнэлгээ нь энэ асуудлыг шийдвэрлэх техникийн гол хэрэгсэл юм. Уламжлалт судалгааны аргууд нь үнэтэй, өгөгдөл буруу, цаг хугацааны алдагдал ихтэй байдаг. Хямд өртөгтэй, өргөн цар хүрээтэй, тохиромжтой давуу талтай зайнаас тандан судлах нь холбогдох ургамлын индекс ба хээрийн хэмжилтийн өгөгдлийг нэгтгэн цаг хугацааны цуврал зайнаас тандах өгөгдөлд үндэслэн ургамлын цэвэр анхдагч бүтээгдэхүүний бэлчээрийн ургамлын ургалтын хугацааны цувааг олж авах боломжтой юм. Дараа нь индекс бүрийн хамгийн их, хамгийн бага, дундаж, хуримтлагдсан болон бусад жилийн хоорондын шинж чанарын утгыг тооцоолно. Оновчтой индекс ба ургамлын биомассын урвуу өөрчлөлтийн загварыг боловсруулж, бэлчээрийн ургамлан нөмрөгийн хүчтэй өөрчлөлттэй газрыг тодорхойлохын тулд бэлчээрийн ургамлын экологийн эмзэг байдлыг үнэлэх явдал юм. Гэсэн хэдий ч бэлчээрийн ургамлан нөмрөгийн өөрчлөлтөд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд нь нарийн төвөгтэй байдаг. Бусад хүчин зүйлийн нөлөөллийг хэрхэн арилгах, янз бүрийн ашиглалтын аргаар ургамлын биомасс ба ургамлын өөрчлөлтийн хооронд зөв хамаарлыг хэрхэн бий болгох нь энэхүү төслийн өмнө тулгараад байгаа асуудлуудын нэг юм. Дээр дурдсан гол асуудлуудын хариуд энэхүү төсөл нь цаг хугацаа орон зайн цувааны зайнаас тандан судлах хяналтын технологи бий болгож, технологийг ашиглан бэлчээрийн талбайн онцлог шинж чанар дээр үндэслэн бэлчээрийн ургамалжилтыг хянах, орон зайн тархалтын өөрчлөлтийн загварыг бий болгохоор зорьж байна.
