Бидний тухай
Багш ажилтан
Усны горимын элементүүд болох усны түвшин, өнгөрөлт, хагшаас, температур, мөсний үзэгдэл, физик, хими шинж чанарт ажиглалт хэмжилт хийх, усзүйн мэдээний сүлжээ, мэдээллийн бааз үүсгэх болон тэдгээрийг судалгааны шинжилгээний ажилд хэрхэн ашиглах тухай ойлголттой болно. Усны болон хагшаасны өнгөрөлт бодох тооцооны аргуудад суралцана. Усны элементүүдийн талаар үндсэн ухагдахуунтай болж, тэдгээрийг ямар аргазүйгээр тодорхойлох мэдлэг, чадвартай болно мөн усны харуул байгуулах, цаг хугацааны ямар нарийвчлалтай байх, хэмжилтийн хэрэгсэлүүд, түүний ажиллагааны тухай, мэдээ материалд хэрхэн дүн шинжилгээ хийх, алдааг илрүүлэх, боловсруулж эмхэтгэн эцсийн бүтээгдэхүүн болгох гэсэн ерөнхий дараалалтай байх ба лекц, семинар, хээрийн дадлагын хэсгүүдээс бүрдэнэ.
Гадаргын усны элементүүдийг ажиглах, хэмжих, мэдээ материал боловсруулж сурахад энэ хичээлийн зорилго оршино. Оюутан ус хэмжилтийн багаж төхөөрөмжийн ажиллах зарчмыг мэдэж авсанаар түүнийг сайжруулах, шинээр зохион бүтээх шинэ сэдэл авах, хэмжилтийн аргуудыг боловсронгуй болгох, орчин үеийн дэвшилтэд арга технологийг хэрэглэх чиг олж, үндсэндээ ус хэмжил зүйн суурь ухагдахууныг ойлгох, эзэмших юм.
Энэ хичээлээр гадаргын ус судлалын шинжлэх ухааны тодорхойлолт, ус судлалын шинжлэх ухаан Дэлхийд болон Монголд үүсэж хөгжсөн түүх, гадаргын усны ажиглалт хэмжилтийн сүлжээ, түүний хөгжил ач холбогдол, байгаль дахь усны эргэлт, ус судлалын шинжлэх ухааны ач холбогдол, хэрэглэх хүрээ, агаар мандал дахь усны эргэлт, хур тунадас, сав газрын дундаж тунадас тооцох арга, хур борооны эрчимжил, Усны ууршил ба нийлбэр ууршил, усны тэнцлийн тэгшитгэлийн ерөнхий хэлбэр, түүний бүрдэл, голын урсац, сүлжээ, урсцын горим, урсцын тодорхойлолтууд, голын болон сав газрын дүрс зүйн үзүүлэлт тодорхойлох, тэдгээрийн хороодын болон урсац, бусад хүчин зүйлстэй хэрхэн хамаарах, мөсний болон дулааны горим, нуурын гарал үүсэл, нуурын усны тэнцэл ба дүрс зүй, мөнх цас, мөсөн гол, ангилал, тэдгээрийн өөрчлөлт, Монгол орны гадаргын ус, усны тооллого, гадаргын ус болон гол мөрний урсцад уур амьсгалын өөрчлөлт болон хүний үйл ажиллагааны үзүүлэх нөлөөлөл, Голын сав газрын нэгдсэн менежментийн зарим ерөнхий ойлголт зарчмыг үзэх болно.
Гадаргын усан объектуудын талаар үндсэн ойлголт өгөх, ус зүйн үзэгдэл, үйл явц бүрдэх зүй тогтол, тэдгээрийн хуваарилалт, агаар мандал, шим мандал, эх газар болон бусад харилцан үйлчлэл бүхий объектын хамаарал, уялдаа холбоог судалж, гол мөрөн, нуурын усны горим, нөөц, орон зай цаг хугацааны хуваарилалтын үндсэн тодорхойлолтуудыг тооцох, үнэлэх арга зүйг эзэмшүүлэхэд чиглэнэ. Усны нөөц тогтоох, усан сан бүхий газарт учирсан экологи, эдийн засгийн хохирлын үнэлгээ, гадаргын усны байгаль орчны ерөнхий ба нарийвчилсан үнэлгээ хийж сурах, усны тухай хууль эрх зүй, бодлогын бичиг баримт, тогтоол шийдвэр, стандартуудтай танилцаж оюутан өөрийн сурч буй мэргэжил, сонирхсон судалгааны ажилд хэрэглэх, шинэ мэдлэг бүтээх ач холбогдолтой.
Энэхүү хичээлээр ус судлалын шинжлэх ухааны тодорхойлолт, ус судлалын шинжлэх ухаан Дэлхийд болон Монголд үүсэж хөгжсөн түүх, гадаргын усны ажиглалт хэмжилтийн сүлжээ, түүний хөгжил ач холбогдол, байгаль дахь усны эргэлт, ус судлалын шинжлэх ухааны ач холбогдол, хэрэглэх хүрээ, агаар мандал дахь усны эргэлт, хур тунадас, сав газрын дундаж тунадас тооцох арга, хур борооны эрчимшил, Усны ууршил ба нийлбэр ууршил, усны тэнцлийн тэгшитгэлийн ерөнхий хэлбэр, түүний бүрдэл, голын урсац, сүлжээ , урсацын горим, урсацын тодорхойлолтууд, голын болон сав газрын дүрс зүйн үзүүлэлт тодорхойлох, тэдгээрийн хороондын болон урсац, бусад хүчин зүйлстэй хэрхэн хамаарах, , Монгол орны гадаргын ус, усны тооллого, гадаргын ус болон гол мөрний урсацад уур амьсгалын өөрчлөлт болон хүний үйл ажиллагааны үзүүлэх нөлөөлөл ерөнхий ойлголт зарчмыг үзэх болно.
Ус зүйн үзэгдэл, үйл явцыг бүрдэх зүй тогтол,тэдгээрийн хуваарилалт, агаар мандал, эх газрын болон байгалийн бусад хүчин зүйлс хоорондын харилцан үйлчлэл, уялдаа холбоог судалж, гол мөрөн, нуур зэрэг гадаргын усны горим, нөөц, орон зай цаг хугацааны хуваарилалтын үндсэн тодорхойлолтуудыг тооцох, үнэлэх арга зүйг эзэмшүүлэхэд чиглэнэ. Өөрөөр хэлбэл гидрологи, усны нөөц, ус зүй бүрэлдэн тогтох зүй тогтол, ус чийгийн эргэлт, ус болон уур амьсгал, цаг уурын элементүүдийн уялдаа холбоо, газрын бүрхэвчийн хүчин зүйлс зэргийг судалж мэдсэнээр хүрээлэн буй орчны нэг судлагдахуун болох ус зүйн талаар мэдлэгтэй болж, усны нөөцийн үнэлгээ, чанарын үнэлгээ дүгнэлт хийх, урсацыг хэмжих, хэмжилтийн өгөгдөл дээр ажиллах, уур амьсгалын өөрчлөлтөөс болж усны нөөцөд үзүүлж буй нөлөөллийг тооцох, усны нөөцийн төлөвлөлт бодлого гаргахад хичээлээр олсон мэдлэг туршлагаа ашиглах ач холбогдолтой.
