Бидний тухай
Багш ажилтан
“Монгол Улсын хэрэглэгчийн эрхийн төлөв байдал 2025” судалгааны тайлан нь Монгол Улсад хэрэглэгчийн эрхийн хамгаалалт өнөөгийн нөхцөлд ямар түвшинд хэрэгжиж буйг хэрэглэгчийн мэдлэг, итгэлцэл, гомдол гаргалт, хэрэглээний соёл, сэтгэл ханамжийн үзүүлэлтээр цогцоор нь үнэлсэн үндэсний хэмжээний судалгаа юм. Судалгааг Монополын эсрэг газрын захиалгаар МУИС-ийн судалгааны баг гүйцэтгэсэн. Судалгаанд нийт 2822 иргэнийг судалгаанд хамруулсан бөгөөд 5 үндсэн бүлэг, 50 үндсэн үзүүлэлт, 170 нарийвчилсан асуултаас асуулгаа бүрдүүлсэн. Судалгааны дүнгээс үзэхэд Монгол Улсад хэрэглэгчийн эрхийн хамгаалалт хангалттай түвшинд хэрэгжиж чадахгүй байна дүгнэлт гарсан. Нийт оролцогчдын 54.6 хувь нь хэрэглэгчийн эрхийн хамгаалалтыг “дунд”, 33.2 хувь нь “муу” болон “маш муу” гэж үнэлсэн бол “сайн” болон “маш сайн” гэж үнэлсэн хувь ердөө 12.1 хувь байна. Ерөнхий нэгдсэн үнэлгээ 5 онооноос 2.87 гарсан нь хэрэглэгчийн эрхийн өнөөгийн төлөв байдлыг иргэд дунджаас доогуур түвшинд үнэлж байгааг харуулж байна. Тайланд хэрэглэгчдийн эрхийн талаарх мэдлэг, хууль эрх зүйн ойлголт сул байгааг онцолсон. “Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль”, “Өрсөлдөөний тухай хууль”, “Зар сурталчилгааны тухай хууль”-ийн талаарх мэдлэг ихэвчлэн бага болон дунд түвшинд байна. Мөн хэрэглэгчид эрх нь зөрчигдсөн үед хаана, хэрхэн хандахаа бүрэн мэддэггүй, гомдол гаргах үйл явц төвөгтэй, шийдвэрлэгдэх магадлал бага гэж үздэг нь гомдол гаргалтыг бууруулж байна. Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд оролцогчдын 81.1 хувь нь хэрэглэгчийн эрх нь ямар нэгэн байдлаар зөрчигдсөн гэж хариулсан нь зөрчил өргөн хүрээнд гарч байгааг илтгэнэ. Зөрчил хамгийн их илэрсэн салбарууд нь онлайн худалдаа, хүнсний бүтээгдэхүүн, өдөр тутмын хэрэглээ, худалдаа үйлчилгээ, санхүү банкны үйлчилгээ зэрэг байна. Гомдол гаргасан иргэдийн дунд бүрэн шийдвэрлэгдсэн тохиолдол бага байгаа нь гомдол шийдвэрлэх тогтолцооны үр нөлөө сул байгааг харуулж байна. Бодлогын хувьд тайланд хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах хууль, журмыг дижитал худалдаа, онлайн залилан, өгөгдөл хамгаалалт, ногоон хэрэглээ зэрэг орчин үеийн эрсдэлтэй уялдуулан шинэчлэх; Монополын эсрэг газрын хүний нөөц, хяналтын чадавхыг нэмэгдүүлэх; гомдол гаргах нэг цонхны цахим систем бий болгох; хэрэглэгчийн мэдлэг, боловсролыг сургалт, сошиал медиа, телевиз, цахим платформоор дамжуулан системтэй нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж зөвлөсөн. Товч дүгнэлтээр, Монгол Улсад хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах хууль эрх зүйн суурь орчин бүрдсэн боловч бодит хэрэгжилт, иргэдийн мэдлэг, мэдээллийн хүртээмж, гомдол шийдвэрлэх үр нөлөө, институцийн чадавх хангалтгүй байна. Иймээс хэрэглэгчийн эрхийн бодлогыг зөвхөн хууль эрхзүйн шинэчлэхээс гадна хэрэглэгч төвтэй, ил тод, хүртээмжтэй, дижитал болон салбарчилсан хэрэгжилтийн тогтолцоо руу шилжүүлэх шаардлагатай байна.
The research report “Status of Consumer Rights in Mongolia 2025” is a nationwide study that comprehensively assesses the current level of consumer rights protection in Mongolia through indicators such as consumer knowledge, trust, complaint behavior, consumer culture, and satisfaction. The study was commissioned by the Anti-Monopoly Agency and conducted by a research team from the National University of Mongolia. A total of 2,822 citizens participated in the survey, and the questionnaire consisted of 5 main sections, 50 key indicators, and 170 detailed questions. According to the research findings, consumer rights protection in Mongolia is not being implemented at a sufficient level. Among all respondents, 54.6% rated consumer rights protection as “average,” 33.2% rated it as “poor” or “very poor,” while only 12.1% rated it as “good” or “very good.” The overall composite score was 2.87 out of 5, indicating that citizens assess the current state of consumer rights as below average. The report emphasizes that consumers’ knowledge of their rights and legal awareness remain weak. Awareness of the Law on Consumer Protection, the Competition Law, and the Law on Advertising is mostly at low or moderate levels. In addition, many consumers do not fully know where or how to seek help when their rights are violated. The complaint process is perceived as complicated, and the low expectation that complaints will be resolved discourages consumers from filing complaints. In the past year, 81.1% of respondents reported that their consumer rights had been violated in some form, indicating that such violations are widespread. The sectors where violations were most frequently reported include online shopping, food products, daily consumer goods, retail and service businesses, and banking and financial services. Among those who filed complaints, the proportion of cases that were fully resolved was low, showing that the effectiveness of the complaint resolution system remains weak. From a policy perspective, the report recommends updating consumer protection laws and regulations in line with modern risks such as digital commerce, online fraud, data protection, and green consumption. It also highlights the need to strengthen the human resources and supervisory capacity of the Anti-Monopoly Agency, establish a one-stop digital complaint system, and systematically improve consumer knowledge and education through training, social media, television, and digital platforms. In summary, although Mongolia has established a basic legal framework for consumer rights protection, actual implementation, public knowledge, access to information, the effectiveness of complaint resolution, and institutional capacity remain insufficient. Therefore, consumer rights policy should move beyond legal reform alone and shift toward a consumer-centered, transparent, accessible, digital, and sector-specific implementation system.
Түлхүүр үгс:
