МОНГОЛ УЛСЫН ИХ СУРГУУЛЬ

Бидний тухай


Багш ажилтан

 /  Бидний тухай  /  Багш ажилтан /  Дэлгэрэнгүй мэдээлэл

Дэлгэрэнгүй мэдээлэл


Судалгааны чиглэл:
Мэдээллийг профессор, багш, ажилтан МУИС-ийн мэдээллийн санд бүртгүүлснээр танд харуулж байна. Мэдээлэл дутуу, буруу тохиолдолд бид хариуцлага хүлээхгүй.
Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, О.Гэрэлмаа, Ж.Эрдэнэтогтох, М.Мария Ивановна
"Комбинац сарнилын спектрийг Mathematica програмаар боловсруулсан үр дүн", Монголын физикийн нийгэмлэгийн үндэсний эрдэм шинжилгээний хурал., 2025-11-13, vol. 2025, pp. 68-70

Хураангуй

Mathematica нь олон мянган функцтэй хүчирхэг програм бөгөөд судалгаа шинжилгээний ажлын математик боловсруулалтад өргөн ашиглагддаг. Энэ програм хангамжийн тусламжтайгаар тоон өгөгдлийг боловсруулж график зураг болгох, эсвэл зураг графикийг тоон өгөгдөл болгон өөрчилж тооцоо хийх боломжтой төдийгүй, уг өгөгдөлд математикийн холбогдох аргыг ашиглан боловсруулалт хийж анализ, дүгнэлт гаргах боломжтой. Бид энэ ажилд зургаар өгөгдсөн спектрийн өгөгдлийг боловсруулж тоон өгөгдөл болгон хувиргаж гарган аваад уг өгөгдлийг (1) хамгийн бага квадратын арга (ХБКА) болон (2) шугаман бус регрессийн [1] тохируулгаар (ШБРТ) боловсруулж тод ажиглагдахгүй байгаа спектр шугамуудыг тогтоов.

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Ж.Эрдэнэтогтох, Б.Түдвэндорж
"Diffraction pattern simulation with the Fourier Transform and its consequences", Монголын физикийн нийгэмлэгийн үндэсний эрдэм шинжилгээний хурал., 2025-11-13, vol. 2025, pp. 82-84

Хураангуй

In this study, we develop an approach for diffraction pattern simulation based on the Fourier Transform (FT). We considered diffraction phenomenon in projection microscopy scheme [1, 2]. In this type of microscopy, the magnification is determined as ( -is the distance between source and object, -is the distance from object to image) and high enough, however the diffraction disfigures the object images. In order to correct this disfiguration, we need to develop sophisticated simulation algorithm. Using the Fresnel diffraction integral, we can simulate diffraction patterns for arbitrary objects. However, for arbitrary shapes of objects, the diffraction pattern cannot be obtained analytically and must be computed numerically. This involves integrating a complex oscillatory function over the object plane - which is computationally expensive when done directly. To accelerate computation, we express this integral as the FT defined in Ref. [3].

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Б.Түвдэндорж, Ж.Эрдэнэтогтох
"Using the convolution theorem in the simulation of diffraction pattern in projection microscope", Монголын физикийн нийгэмлэгийн үндэсний эрдэм шинжилгээний хурал., 2025-11-13, vol. 2025, pp. 97-99

Хураангуй

We can compute the amplitude profile on image plane in a projection microscope [1, 2] applying the convolution theorem in diffraction integral. Here, we use the convolution theorem in the form given in Ref. [3, 4]. The amplitude of diffraction wave on image plane is expressed by the Fresnel-Kirchoff diffraction integral [5].

Зохиогч(ид): Ж.Эрдэнэтогтох, Ж.Ванчинхүү, П.Аюурзана, Б.Өсөхбаяр
"Гамма туяаны давхцлын спектрийн Монте-Карлогийн загварчлал", Монголын физикийн нийгэмлэгийн үндэсний эрдэм шинжилгээний хурал., 2025-11-13, vol. 2025, pp. 56

Хураангуй

Гамма спектрометрийн детекторыг загварчилж, түүний бүртгэх чадварыг Монте- Карлогийн аргаар тооцоолох судалгааны ажлын хүрээнд энэхүү ажлыг гүйцэтгэсэн болно. Бид өмнө нь гамма фотоны энерги, үүсгүүрийн цацаргалтын харьцаагаар үүсгүүрийг загварчилж Camberra загварын гамма спектрометрийн бүртгэх чадварыг ISOCS (Камберагийн танилцуулсан программ)-аас өндөр нарийвчлалтайгаар тооцоолж чадсан1. Нарийвчлалыг илүү сайжруулахад гамма туяа, детекторын материалын харилцан үйлчлэлээр явагдах физик үзэгдлийг оновчтой тооцоолох асуудал чухал юм. Иймд энэхүү судалгааны ажлаар тухайн физик үзэгдлийн тооцоог анхаарч Германи хагас дамжуулагч детектороор Со-60 изотопыг хэмжихэд бүртгэгдэх гамма туяаны спектрийг Монте-Карлогийн аргаар тооцож туршилтын үр дүнтэй харьцуулж бататгасан. Үр дүнгээс фотоцахилгаан эффект, комптоны саринал болон электрон-позитроны хос үүсэх үзэгдлийн дүнд үүсэх спектрийг амжилттай тооцоолж байгаа нь нотлогдсон. Мөн 2 фотон детекторт нэгэн ижил хугацааны агшинд бүртгэгдэх үед үүсэх давхцлын спектр (sum peak)-ийг магадлалын онол ашиглан тооцоолох аргыг шинээр туршилаа.

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Ж.Эрдэнэтогтох, Б.Дүүрэнбуян
"Фраунгоферын дифракцын симуляци ба туршилтын үр дүнгийн харьцуулалт", Монголын физикийн нийгэмлэгийн эрдэм шинжилгээний хурал 2024, 2024-11-21, vol. 2024, pp. 1-5

Хураангуй

Бид энэ ажилд симуляциар (конволюцын теоремыг ашиглан) гарган авсан Фраунгоферын дифракцын зургийг бодит туршлагаар гарган авсан үр дүнтэй харьцуулав. Үүний зэрэгцээ симуляциар болон туршлагаар гарган авсан дифракцын зургуудаас объектын дүрсийг сэргээн гарган авч эх объектын дүрс, хэмжээтэй харьцуулж дүгнэлт гаргав. Дүрсийн харьцуулалтыг ерөнхий төрхөөр нь болон нэг шугамын дагуух эрчмийн түгэлтийг байгуулах замаар нарийвчилсан харьцуулалтаар гүйцэтгэв. Эдгээр үр дүн бидний боловсруулсан дифракцын зургийг байгуулах, дифракцын зургаас эх объектын дүрсийг сэргээх процедур бодит үр дүнд хүргэж байгааг харуулж байна.

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Ж.Эрдэнэтогтох, Б.Дүүрэнбуян
"Фраунгоферын дифракцын симуляци ба туршилтын үр дүнгийн харьцуулалт" МУИС Эрдэм шинжилгээний бичиг Физик, vol. 36, pp. 1-5, 2024-11-1

https://journal.num.edu.mn/physics/article/view/9317

Хураангуй

Бид энэ ажилд симуляциар (конволюцын теоремыг ашиглан) гарган авсан Фраунгоферын дифракцын зургийг бодит туршлагаар гарган авсан үр дүнтэй харьцуулав. Үүний зэрэгцээ симуляциар болон туршлагаар гарган авсан дифракцын зургуудаас объектын дүрсийг сэргээн гарган авч эх объектын дүрс, хэмжээтэй харьцуулж дүгнэлт гаргав. Дүрсийн харьцуулалтыг ерөнхий төрхөөр нь болон нэг шугамын дагуух эрчмийн түгэлтийг байгуулах замаар нарийвчилсан харьцуулалтаар гүйцэтгэв. Эдгээр үр дүн бидний боловсруулсан дифракцын зургийг байгуулах, дифракцын зургаас эх объектын дүрсийг сэргээх процедур бодит үр дүнд хүргэж байгааг харуулж байна. Түлхүүр үгс: дифракц, дифракцын симуляци, дүрсийн сэргээлт, фазын сэргээлт, Фурье хувиргалт

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Ж.Эрдэнэтогтох
"Improvement of imaging and image correction methods for the soft X-ray projection microscopy" Journal of X-Ray Science and Technology, vol. 31, no. 5, pp. 951-964, 2023-9-14

https://content.iospress.com/articles/journal-of-x-ray-science-and-technology/xst230056

Хураангуй

BACKGROUND:The soft X-ray projection microscope has been developed for high resolution imaging of hydrated bio-specimens. Image blurring due to X-ray diffraction can be corrected by an iteration procedure. The correction is not efficient enough for all images, especially for low contrast chromosome images. OBJECTIVE:The purpose of this study is to improve X-ray imaging techniques using a finer pinhole and reducing capture time, as well as to improve image correction methods. A method of specimen staining prior to the imaging was tested in order to capture images with high contrasts. The efficiency of the iteration procedure and its combined version with an image enhancement method was also assessed. METHODS:In image correction, we used the iteration procedure and its combined version with an image enhancement technique. To capture higher contrast images, we stained chromosome specimens with the Platinum blue (Pt-blue) prior to the imaging. RESULTS:The iteration procedure combined with image enhancement corrected the chromosome images with 329 or lower magnification effectively. Using the Pt-blue staining for the chromosome, images with high contrast have been captured and successfully corrected. CONCLUSIONS:The image enhancement technique combining contrast enhancement and noise removal together was effective to obtain higher contrast images. As a result, the chromosome images with 329 or lower times magnification were corrected effectively. With Pt-blue staining, chromosome images with contrasts of 2.5 times higher than unstained case could be captured and corrected by the iteration procedure.

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Ж.Эрдэнэтогтох, Б.Дүүрэнбуян, Ж.Дөлгөөн
"Хоёр хэмжээст объектын дифракцын зураг, түүнээс эх объектын дүрсийг сэргээн байгуулах нь" МУИС Эрдэм шинжилгээний бичиг Физик, vol. 34, no. 577, pp. 58-65, 2023-5-8

https://journal.num.edu.mn/physics/article/view/4040/3733

Хураангуй

Дифракцын гажиг бүхий зургаас объектын жинхэнэ зургийг ялган авах аргын талаарх судалгаа физикийн олон салбарт хийгддэг бөгөөд технологийн хөгжилтэй уялдан сүүлийн үед улам бүр ач холбогдолтой болж байна. Дифракцын зургаас эх объектын зургийг сэргээх хэд хэдэн арга байдгаас Герчберг-Сакстоны алгоритмаар объектын зургийг сэргээн гарган авах тоон арга түлхүү хөгжсөн байна. Энэ аргаар эх зургийг сэргээх судалгааг гүнзгийрүүлэн хийж тоон туршилт хийхэд юуны өмнө дан ганц дифракцын гажигтай, тод дүрслэл бүхий зураг зайлшгүй шаардлагатай байдаг. Иймээс ямар нэг нэмэлт гажиггүй дифракцын зургийг симуляцаар гарган авч түүн дээр эх зургийн сэргээлт хийх аргыг турших нь илүү ач холбогдолтой. Бид Mahematica програм ашиглан объектын Фраунгоферийн дифракцын зургийг байгуулах, энэ зургаас Герчберг-Сакстоны алгоритмыг хэрэглэн эх объектын дүрсийг сэргээн байгуулах судалгааг хийж объектын хэмжээ бага байхад сэргээлт хангалттай явагдаж байгааг үзүүлэв. Харин объектын хэмжээ том байх тохиолдолд сэргээгдсэн зураг зарим гажиг агуулдаг. Энэ судалгааны ажилд хийгддэг тооцоо, симуляц, дүрслэлд Mahematica програмыг ашиглах нь хамгийн тохиромжтой боловч гүйцэтгэлийн хугацаа харьцангуй өндөр байна.

Зохиогч(ид): E.Amarzaya, Ц.Амартайван, Ж.Эрдэнэтогтох, R.Khoroljav
"BREAKAGE OF DNA MOLECULES INDUCED BY ULTRAVIOLET LIGHT" Advanced Physical Research, vol. 4, no. 1, pp. 10-15, 2023-4-10

http://jomardpublishing.com/UploadFiles/Files/journals/APR/V4N1/2Amarzaya_et_al.pdf

Хураангуй

The cancer is a major burden of disease worldwide. The studies and applications of the ultra violet (UV) light is not common for cancer therapy because of its low energies compared with ionizing radiations. However, UV sources also have some advantages such as safe and cheap etc. Therefore, in this study, we have studied a possibility of using UV lights in cancer therapy, focusing on the biological effect of the UV light on DNA molecules. Aqueous solutions of deoxyribonucleic acid (DNA) prepared from E-coli bacteria, were irradiated by two kinds of UV sources. The results have shown that the DNA molecules are broken effectively by irradiation of the UV light which has too enough for the ionization of the atomic orbital electrons. The DNA breakage is also analyzed that fragmentened and/or linear forms of the DNA molecules are produced mainly.

Зохиогч(ид): Э.Амарзаяа, Ц.Амартайван, Р.Хоролжав, Ж.Эрдэнэтогтох
"Хэт ягааны туяаны шарлага болон гель электрофорезийн туршилтын багаж", Цөмийн цацрагийн үйлчлэл, хэрэглээ, хамгаалалт, 2022-3-11, vol. 1, pp. 21

Хураангуй

Хэт ягаан туяа (ХЯТ)-ны бодисоор нэвтрэх чадвар нь их энергитэй фотоныхтой харьцуулахад бага боловч хавдрын шарлагын үед биеийн эрүүл хэсгүүдэд учруулах хор нөлөө нь цөмийн бөөмстэй жишихүйц тул давуу талтай юм. Гэсэн хэдий ч ХЯТ-ны фотоны энерги харилцан үйлчлэгч атомыг иончилж, хавдрын эсийн дизоксирибонуклейний хүчил (ДНХ)-ийг шууд эвдэж устгахад хангалтгүй тул хорт хавдрын эмчилгээнд хэрэглэх талаарх судалгаа ховор хийгдэж иржээ. Гэвч сүүлийн үеийн зарим судалгааны үр дүн хавдрын эсийг устгахад цөмийн бөөмсийн дам нөлөө буюу орчны усны молекулын өдөөлт, иончлолоор үүсэх чөлөөт радикалын нөлөө гол хувь эзэлдэг болохыг харуулж байна. Мөн ХЯТ-ы үйлчлэлээр чөлөөт радикал үүсдэг болохыг тогтоогдсон тул ХЯТ-аар хавдрыг эмчлэх боломж бас харагдаж байна. Иймд ХЯТ-ы биологийн үйлчлэлийн судалгаа явуулах лабораторитай байх нь энэ төрлийн цаашдын судалгаанд их ач холбогдолтой. Бид энэхүү ажлаар ХЯТ-аар ДНХ-ийн молекулыг шарах, үүссэн эвдрэлийг шинжлэх, хэрэглэх төхөөрөмжийг бэлтгэсний дээр энэ төхөөрөмжийг ашиглан туршилтын нөхцөлийг тодорхойлов.

Зохиогч(ид): Ж.Ванчинхүү, Б.Дүүрэнбуян, Ж.Эрдэнэтогтох, Э.Баянжаргал
"Research results discharge products" Solid State Phenomena, vol. 323, pp. 118-123, 2021-8-30

https://www.scientific.net/SSP.323.113

Хураангуй

Products from an arc discharge between various conducting materials (copper-copper, graphite-graphite, natural graphite and their combination) in water and air have been studied. The SEM and SEM-EDS analysis, and the BET analysis on products from discharges were done as well identifying their size distribution. There are two essential types of product taken in investigation as (i) pure metallic particulates, and (ii) specific structures of materials. The visual properties of nano-sized products formed in two media at different current are compared. In products obtained in air, tiny spherical particulates of size in nano-order are observed repeatedly, as well ordinary nano-sized particulates as ones in water. The main visual feature of the particulates formed in air is their existence in deposition in which they are separated by itself. Plenty of individual scrolling sheets of graphite layer of enormous size frequently encounter in soot on electrodes.





Сул хараатай иргэдэд
зориулсан хувилбар
Энгийн хувилбар