Бидний тухай
Багш ажилтан
ABSTRACT This study investigated the relationship between emotional intelligence (EI) and psychological distress in case of the students at National University of Mongolia, with particular attention to gender differences. Data were collected from 240 undergraduate students at the National University of Mongolia. Emotional intelligence was assessed using a 23-item mixed-model scale, and psychological distress was measured using the DASS-21. A quantitative correlational design was used, and data were analyzed using reliability analysis, exploratory factor analysis, and Pearson correlation analysis. The EI scale demonstrated excellent reliability (Cronbach’s α = .923), while the DASS-21 also showed high internal consistency (Cronbach’s α = .929). Exploratory factor analysis supported a five-factor structure of EI, including self-awareness, self-motivation, social skills, empathy, and self-regulation, with factor loadings above .60. Results showed strong positive correlations among anxiety, depression, and stress (r = .729–.799, p < .001). In contrast, EI dimensions were negatively associated with psychological distress. Self-awareness and self-motivation showed the strongest negative relationships with depression, anxiety, and stress (r = -.241 to -.390, p < .001). Gender analyses indicated that self-motivation and self-awareness were the strongest protective factors for male students, while self-regulation, empathy, self-awareness, and self-motivation were more broadly protective among female students. The findings support emotional intelligence as an important protective factor against psychological distress and highlight the need for gender-sensitive student well-being interventions in NUM. Key words: Emotional intelligence, depression, anxiety, stress
Өрсөлдөөний байр суурийн матриц буюу Сompetitive profile matrix (CPM)гэдэг нь пүүсийн гол өрсөлдөгчид болон тухайн пүүсийн өөрийн онцлог давууталууд, сул талуудыг тодорхойлдог үнэлгээний арга бөгөөд гадаад дотоод төлөв байдлыг хамтад нь судалдаг, хувийн жин болон жинлэгдсэн оноо нь өөр өөрийн утгыг илэрхийлэг үнэлгээний арга юм Сompetitive profile matrix (CPM) нь салбар дах янз бүрийн тоглогчидоос ялгарах стратегийн менежментийн хэрэгсэл юм.
Хураангуй: Монгол Улсад тулгамдаж буй нийгмийн олон асуудлуудын нэг нь албан бус хөдөлмөр эрхлэлт юм. Энэ асуудал зөвхөн Монгол Улсад төдийгүй хөгжиж буй олон орнуудын хувьд шийдэл хайж байгаа, тулгамдаж буй асуудлуудын нэг болоод байна. Албан бус эдийн засаг нь илүүдэл ажилчдыг шингээж, өрхийн орлогыг бий болгодог эерэг талтай. Албан бус хөдөлмөр эрхлэлтэд ихэнхдээ бүртгэл, татвар, хуулийн зохицуулалтаас гадуур, далд эдийн засгийн чанартай, тогтворгүй шинжтэй байнгын бус үйл ажиллагаа явуулдаг, ажлын нөхцөл, нийгмийн хангамж муутай сектор юм. Улс орнуудад цар тахал, хорио цээрийн хөл хорионоос улбаалан эдийн засгийн ихэнх салбарууд өндөр эрсдэлтэй байгаа бөгөөд тэдгээрт олон мянган албан бус хөдөлмөр эрхлэгчид ажиллаж байна Энэхүү секторт ажиллагсдад шил түүгчдээс эхлээд лангуу түрээслэгчид, хувиараа ашигт малтмал олборлогчид гээд цаашилбал хэд хэдэн хүн хөлслөн ажиллуулдаг бизнес эрхлэгчид, жижиг үйлдвэрлэгчид гэхчлэн эрхэлж буй үйл ажиллагааны цар хүрээгээрээ ялгаатай олон янзын бүлэг хүмүүс багтана. Орхон аймгийн албан бус хөдөлмөр эрхлэлтийн өнөөгийн байдал, цар тахлын нөлөө хэрхэн нөлөөлсөн байдалд судалгаа хийж тулгамдаж буй асуудлыг илрүүлэх санал зөвлөмж дэвшүүлсэн Судалгааны хүрээнд Орхон аймагт үйл ажиллагаа явуулдаг 15 чиглэлийн өрхийн аж ахуй эрхлэгч, түр болон байнгын ажиллагсад, хүнс барааны лангуу, засварын газар түрээслэгч нараас 13 асуулга бүхий анкет боловсруулан судалгаа авч үр дүнг нэгтгэнэ харууллаа.
Аливаа байгууллагын өрсөлдөх чадвар нь тодорхой бараа үйлчилгээний өрсөлдөх чадвар болон байгууллагын эдийн засгийн үйл ажиллагаагаа удирдах аргаас шууд шалтгаалдаг. "Байгууллагын өрсөлдөх чадвар" гэсэн ойлголт нь "Байгууллагын өрсөлдөх чадвартай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх чадвар" гэсэн ойлголттой нягт уялдаатай ба түүнээс урган гардаг. Тиймээс байгууллагын өрсөлдөх чадвар гэдэг нь өөрийн давуу талыг ашиглах, бараа, үйлчилгээний үйлдвэрлэлийн салбарт хүчин чармайлтаа төвлөрүүлэх чадвар бөгөөд дотоод, гадаадын зах зээлд тэргүүлэх байр суурийг эзэлж чадна гэсэн үг юм. Байгууллагын өрсөлдөх чадварыг тодорхой хугацааны туршид хүрсэн үйл ажиллагааны эцсийн үр дүнг илэрхийлсэн тоон үзүүлэлтүүдээр илэрхийлж болох ба эдгээр нь байгууллагын тодорхой нэг боломжийн үнэлгээг харуулдаг. Байгууллагын үйл ажиллагааг гол өрсөлдөгчидтэй нь харцуулах замаар эдийн засаг, санхүү, хөрөнгө оруулалт, боловсон хүчин, дүр төрх гэх мэт тодорхой үзүүлэлтүүдийн тоон үнэлгээг хийх замаар байгууллагын өрсөлдөх чадварыг тооцоолох боломжтой. Бид энэхүү судалгааны ажлаараа байгууллагын өрсөлдөх чадварыг тодорхойлох үзүүлэлтүүдийг тодорхойлж, өрсөлдөгчтэй нь гол үзүүлэлтүүдийг харьцуулах замаар өрсөлдөөний байр суурийг нь тогтоохыг зорилоо.
Хураангуй Монгол улсад иргэний, хүмүүнлэг, ардчилсан нийгэм төлөвших үйл явцыг эрчимжүүлэх, иргэний идэвхтэй байр суурьтай, бие даан нийгмийн харилцаанд оролцдог иргэнийг төлөвшүүлэх нийгмийн зорилгыг хангах гол хэрэгсэл бол анги танхим, их дээд сургуулийн хэмжээнд зохион байгуулагдах сургалтын технологийг сайжруулах идэвхтэй бие даан суралцах арга хэрэгслүүдийг ашиглах, нэвтрүүлэх явдал юм. 2020 оны 1 сард БНХАУ-д “COVID-19” халдварт өвчин гарсантай холбогдуулан Монгол улс болон өвчин тархсан дэлхийн ихэнх улс орны их дээд сургуулиудад цахим сургалтын хэрэглээ эрчимжиж эхэлсэн. Төрийн өмчийн томоохон их дээд сургууль болох МУИС, МУБИС, ШУТИС, ХААИС, АШУҮИС –иуд бүгд цахим сургалтаар хичээлээ зааж байна. Хувийн өмчит их дээд сургуулиуд ч гэсэн цахимаар хичээл сургалтын үйл ажиллагаагаа явуулж байна гэсэн мэдээлэл байна. МУ-ын засгийн газар шийдвэрээр COVID-19 өвчинтэй холбогдуулан онцгой дэглэм тогтоож хөл хорио тогтоосон гэнэтийн шийдвэрээр их дээд сургуулиудад “цахим сургалт явуулах шаардлага тулгарсан. Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй их дээд сургуулиуд 100% цахим сургалтанд шилжсэн нь багш болон оюутаны хувьд сургалтын шинэ орчин нөхцөл үүсэн юм. Судалгааны хүрээнд Монголд их дээд сургуулийн 450 оюутнаас цахим сургалтын үр нөлөө ач холбогдолын талаар 15-н асуулга бүхий анкет боловсруулан судалгаа авч, үр дүнг нэгтгэн харууллаа.
