Бидний тухай
Багш ажилтан
Төвөдийн Сажа ёсны их эрдэмтэн Гунгаажалцаны алдар нэр Монголын түүхэнд холбогдох төдийгүй түүний туурвисан “Сайн номлол эрдэнийн сан” буюу “Субашид” бол хэл, уран зохиол, сурган хүмүүжил, гүн ухааны чухаг дурсгал болно. Уг сургаалын зохиол монголчуудын дунд ихэд дэлгэрч, төр иргэнийг төлөвшүүлэх, хүүхэд залуусыг сурган хүмүүжүүлэх хийгээд хойш хойшдын хос ёсны сургаалд ихээхэн нөлөө үзүүлсэн байна. “Субашид”-ын төвөд үндсэн шүлэг болон тайлбарууд, мөн тэдгээрийн монгол хэлнээ орчуулагдсан он цаг өнөө хэр тодорхой болоогүй. Монгол туургатны дунд нэг зохиолын олон орчуулга гарч байсан боловч “Субашид”-ын орчуулгууд олон зууныг дамнан уламжилснаараа судалгааны олон талт чухал ач холбогдол бүхий хэрэглэгдэхүүн юм. Уг зохиолын үндсэн шүлгийн бичгийн болон аман орчуулга, төвөд тайлбар, тэдгээрийн монгол орчуулгууд 13 дугаар зууны эцсээс 20 дугаар зууны эхэн үеийг хамарч, тухай тухайн цаг үеийнхээ монгол хэлний онцлогийг тусгасан, дөрвөлжин, тод, монгол бичиг үсгээр уламжилсан ховор үнэт хэрэглэгдэхүүнд зүй ёсоор тооцогдоно. “Субашид”-ын судалгаа 20 дугаар зууны эхэн үеэс эхэлж, эдүгээ үргэлжилсээр буй боловч цаашид судлах зүйл байсаар байна. Ялангуяа үндсэн шүлгийг элдэв сонин үлгэрээр чимж тайлбарласан төвөд, монгол тайлбарууд, тэдгээрийн монгол орчуулгуудын тухайд тусгайлсан дорвитой судалгаа гараагүй байна. Субашидын төвөд тайлбар тав, монгол тайлбар хоёр мэдэгдэж буй. Тэдгээр тайлбарыг агуулгын хүрээнд харьцуулан анализ хийх, монголоор орчуулагдаагүй зарим тайлбараас орчуулах, монгол тайлбарыг галиглан хөрвүүлэх ажил хийх юм.
The study will focus on five Tibetan commentaries and two Mongolian commentaries on the Subhashita. It will conduct a comparative analysis of these commentaries in terms of their content. In addition, selected passages from commentaries that have not yet been translated into Mongolian will be translated. The study will also include the transliteration of the Mongolian commentaries. Background and requirements of the project: India, Tibet, and Mongolia have long been connected with literature and culture. In addition to the works of Mongolian lamas, the historical sources written by Tibetan scholars and the biographies of monks and monks are rich in information related to Mongolia, and the Mongolianization of hundreds of scriptures of various branches of the Tibetan language, the historical development of the Mongolian language, the principles of traditional translation, Mongolian literature, foreign It is a valuable resource for clarifying cultural connections. Literature, especially didactic writings, plays a major role in this. The fame of Kunga Gyeltsen, a great scholar of Tibetan Sa skya, will not only be related to the history of Mongolia, but also the "Treasury of Aphoristic Jewels" or "Subhashita" created by him will be an important monument of language, literature, education and philosophy. The text of this teaching became very popular among Mongolians, and it had a great impact on the formation of citizens, education of children and young people, and the teachings of state and religion. The main poems and commentaries in Tibetan of "Subhashita", as well as the date of their translation into Mongolian language, have not yet been determined. There were many translations of the same text among the Mongols, but the translations of "Subhashita" have been passed down over many centuries and are important materials for research in many ways. The written and oral translation of the main poem of the text, Tibetan commentary, and their Mongolian translations cover the period from the end of the 13th century to the beginning of the 20th century, and it is rightly considered as a rare and valuable material that reflects the characteristics of the Mongolian language of that time and is transmitted in Phags pa, Clear, Mongolian script. The research of "Subhashita" started at the beginning of the 20th century and is still ongoing, but there is still more to study. In particular, there has been no significant research on Mongolian commentaries and their Mongolian translations.
Түлхүүр үгс:
