Бидний тухай
Багш ажилтан
Abstract It is an irrefutable fact that climate change is actively occurring rapidly in Mongolia, as confirmed by numerous studies in recent years. This phenomenon is particularly pronounced in high-mountainous regions. We conducted this study to assess climate change in permafrost regions of the Mongolian Altai mountains, and evaluated its impact on permafrost degradation and projected future trends. We selected Khovd province as the case study area. It is located in the Mongolian Altai region. The long-term meteorological data from the Khovd and Baitag stations is definitive. These stations are located in Jargalant and Bulgan soums in Khovd province. Furthermore, climate change projection models used to estimate future trends up to the year 2100. Climate change projection models show that air temperature will increase by between 1.3°C and 7.1°C by 2100. The SSP5-8.5 scenario shows unequivocally that the highest warming is expected, with air temperatures in the study area rising by 5.2 to 7.1°C after the 2070s compared to the average of 1981-2010. The results of this study are clear: over the 82-year period from 1940 to 2021, the air temperature in the study area has increased by approximately 2.5°C to 3°C. Precipitation patterns show variability, with increases of up to 2.44 mm in some areas and decreases of up to 2.73 mm in others. The projections of permafrost degradation are in line with the anticipated impacts of climate change in the Mongolian Altai mountains. It is clear that it will completely disappear by 2099. It is vital to take appropriate, scientifically based responses to reduce and prevent the intensity of climate change and base extinction in this region.
Хураангуй Сүүлийн жилүүдэд уур амьсгалын өөрчлөлт Mонгол оронд эрчимтэй явагдаж байгааг олон судалгаа тогтоосон байдаг. Энэ нь ялангуяа уулархаг бүс нутгуудад түлхүү ажиглагдаж байна. Иймд бид Монгол Алтайн нурууны цэвдэгтэй бүсийн уур амьсгалын өөрчлөлтийг үнэлэх, улмаар уур амьсгалын өөрчлөлт цэвдгийн алдралд хэрхэн нөлөөлж буйг тогтоох, ирээдүйн чиг хандлагыг тодорхойлох үндсэн зорилготой энэхүү судалгааг хийлээ. Бид Монгол Алтайн нуруунд байрлах Ховд аймгийг судалгааны талбайгаар сонгож авсан. Судалгааны талбайд байрлах Ховд аймгийн Жаргалант сумын Ховд, Булган сумын Байтаг станцуудын цаг уурын олон жилийн мэдээг ашиглан дүн шинжилгээ хийсэн. Үүнээс гадна 2100 он хүртлэх ирээдүйн хандлагыг гаргахад уур амьсгалын өөрчлөлтийн загваруудыг ашиглан тодорхойлов. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн загваруудаар 2100 он хүртэлх агаарын температур хамгийн багадаа 1.3℃-ээр, дундаж 4.2℃-ээр, хамгийн ихдээ 7.1℃-ээр дулаарахаар байна. SSP5-8.5: загвараар хамгийн ихээр дулаарах буюу судалгааны талбайн агаарын температур 2070-аад оноос хойш 1981-2010 оны дундажтай харьцуулахад 5.2...7.1°С-ээр нэмэгдэх төлөвтэй байна. Судалгааны үр дүнгээр 1940-2021 оны хоорондох 82 жилийн хугацаанд сонгосон талбайн агаарын температур 2.5-3℃-ээр дулаарсан бол хур тунадасны хэмжээ зарим хэсэгт 2.44 мм-ээр нэмэгдэж, зарим хэсэгт нь 2.73 мм-ээр багассан. Монгол Алтайн нурууны уур амьсгалын өөрчлөлтийн эдгээр таамаглалтай цэвдгийн алдралын үзүүлэлт мөн давхацсан үр дүн гарч байгаа ба судалгааны талбайн цэвдгийн ирээдүйн хандлагын зураглалаар 2099 он гэхэд бүрэн устаж үгүй болох таамаглал ажиглагдаж байна. Иймд энэхүү бүс нутагт уур амьсгалын өөрчлөлт, цэвдгийн алдралын эрчмийг бууруулах, урьдчилан сэргийлэхийн тулд түүнд тохирсон шинжлэх ухааны үндэслэлтэй хариу арга хэмжээ авах нь зайлшгүй шаардлагатай.
This study investigates the glacial lake outburst flood (GLOF) hazards in the Tsambagarav mountain range in Western Mongolia, focusing on the Khukhnuruu Valley and its interconnected proglacial lakes. Over the last 30 years, significant glacier retreats, driven by rising temperatures and changing precipitation patterns, have led to the formation and expansion of several proglacial lakes. Fieldwork combined with satellite data and meteorological analysis was used to assess the dynamics of glacier and lake area changes, with particular focus on the flood events of July 2021. The research reveals a substantial reduction in glacier area, particularly in the Khukhnuruu E complex, where glacier area decreased by 19.3%. The study highlights the influence of increasing temperatures and summer precipitation, which have accelerated ice melt, contributing to the expansion and eventual breaching of lakes. Additionally, lake area changes were influenced by the steepness of the terrain, with steeper slopes exacerbating peak discharge during floods. Of the studied seven lakes (Lake 1 to Lake 7), Lake 1 experienced the most dramatic reduction, with a decrease in area by 73.51% and volume by 84.84%, followed by Lake 7. This study underscores the region’s vulnerability to climate-induced hazards and stresses the need for a comprehensive early warning system and disaster preparedness measures to mitigate future risks
This study investigates the glacial lake outburst flood (GLOF) hazards in the Tsambagarav mountain range in Western Mongolia, focusing on the Khukhnuruu Valley and its interconnected proglacial lakes. Over the last 30 years, significant glacier retreats, driven by rising temperatures and changing precipitation patterns, have led to the formation and expansion of several proglacial lakes. Fieldwork combined with satellite data and meteorological analysis was used to assess the dynamics of glacier and lake area changes, with particular focus on the flood events of July 2021. The research reveals a substantial reduction in glacier area, particularly in the Khukhnuruu E complex, where glacier area decreased by 19.3%. The study highlights the influence of increasing temperatures and summer precipitation, which have accelerated ice melt, contributing to the expansion and eventual breaching of lakes. Additionally, lake area changes were influenced by the steepness of the terrain, with steeper slopes exacerbating peak discharge during floods. Of the studied seven lakes (Lake 1 to Lake 7), Lake 1 experienced the most dramatic reduction, with a decrease in area by 73.51% and volume by 84.84%, followed by Lake 7. This study underscores the region’s vulnerability to climate-induced hazards and stresses the need for a comprehensive early warning system and disaster preparedness measures to mitigate future risks.
Хүлэрт намаг гэж юу вэ? Зүлэг шавартай нойтон, чийгтэй газар, ургамлын өвөрмөц бүрхэвчтэй, ихэнхдээ хүлэр агуулсан, хэт чийгшилтэй хуурай газрын хэсэг буюу өндөр үржил шимтэй хөрсийг хэлнэ (https://mn.wiktionary.org/). Хүлэрт намаг нь Монгол орны газар нутгийн 1.7%-ийг эзэлдэг. Сүүлийн жилүүдэд хүлэрт намаг нь уур амьсгалын өөрчлөлт, бэлчээрийн даац зэргээс шалтгаалан ихээхэн доройтож, алдарч үгүй болж байна. (Tatiana Minayeva, Andrey Sirin, and Chultemin Dugarjav (2018). Mongolia’s peatlands and permafrost. SPPM, 2017).
Хот суурин газрын тогтвортой байдал, хиймэл дагуулын мэдээ боловсруулах, түүнээс суурин газарт холбоотой мэдээллийг ялгах, газарзүйн мэдээллийн системийн өгөгдлийг боловсруулах, хотын төлөвлөлтийн зураг, мониторингийн технологийг ашиглах, экологийн гол үзүүлэлт, хот суурины нөлөөллийг тогтоох
Цэвдэг (perma-frost) гэдэг нь тэг буюу түүнээс доош температурт хоёр буюу түүнээс дээш жил орших хөрс, чулуулгыг хэлнэ. (French, 2007) (Монгол орны цэвдгийн тархалт, өөрчлөлт. Я.Жамбалжав, 2017) Монгол орны цэвдэг Дорнод Сибирийн цэвдэгт бүс нутгийн өмнөд захад оршдог бөгөөд тэг градуст ойрхон хасах температуртай байдаг. Тэг градуст ойрхон болоод уулархаг, хуурай гандуу бүс нутгийн цэвдэг нь дулаарч уярахаас гадна гэсэж үгүй болдог онцлогтой. (Жамбалжав нар, 2013)
Assording to the Law of Mongolia on the Right of Persons with Disabilities, a person with a disability is defined as a person whose ability to fully and effectively participate in social life like others is limited due to permanent physical, mental, emotional, or sensory impairment combined with other environmental barriers.
Abstract: Mt. Munkhkhairkhan is the most crucial region for understanding climate and glaciation changes in Mongolia. This study investigated the relationship between glacial area changes and the climate elements of Mt. Munkhkhairkhan in the Mongolian-Altai Mountains using a remote sensing approach, in-situ observations, the Mann–Kendall (MK) test, Innovative Trend Analysis Method (ITAM), Sen’s slope estimator test, and statistical analysis. The study results showed that for the last 30 years, the annual average air temperature of Mt. Munkhkhairkhan has been slightly increasing. Total annual precipitation (mainly snow) in the mountain area decreased from 1990 to 2000, but since 2000, a significant increase in precipitation levels has appeared. For the last 30 years, the glacial area has decreased by 32% to 11.7 km². Multiple regression results showed a strong correlation between Temperature, Precipitation, and Glaciers (Multiple R = 0.69, R² = 0.48). Ruther indicated that Temperature (t = −2.332, p = 0.036) and Precipitation (t = −3.212, p = 0.007) were significant predictors in the model. Air temperature and precipitation explained 48 percent of the change in the glacier area, and R = 0.69 is a strong correlation. The glaciers and snow area in the study area have changed due to climate warming and precipitation changes and are located in arid and semi-arid regions of Central Asia. This study of Mt. Munkhairkhan shows that climate change significantly impacts glaciers and snow.
Монгол орны цаг уурын мэдээний үр дүнгээс үзэхэд сүүлийн 80 орчим жилд уур амьсгалын өөрчлөлт дэлхийн дундаж температураас 2 дахин буюу 2.60 -аар дулаарсан байна. Үүний үр нөлөөгөөр 1971 оны зураглалаар нийт нутгийн 63 хувийг эзэлж байсан цэвдэг 29.3 хувь болтлоо буурч 53.5 хувиар багассан үзүүлэлт ажиглагдаж байна. Энэ байдал цааш хэвээр үргэлжилбэл 2060 он гэхэд 10.9 хувь болтлоо буурч Монгол орны мөнх цэвдгийн 66 хувь нь хайлж дуусах төлөвтэй байгаа гэсэн үг юм. (1)
Органик бичил бохирдуулагчаас үүссэн усны бохирдол нэгэнт ховордсон нөөцийг хүний хэрэглээнд тохиромжгүй болгож, асуудлыг улам хүндрүүлж байна. Одоо байгаа бохир ус цэвэрлэх уламжлалт арга, дэд бүтэц нь бичил бохирдуулагчийг арилгахад зориулагдаагүй. Тиймээс тэдний үр ашиггүй байдал нь идэвхтэй эмийн найрлага (API), дотоод шүүрлийг тасалдуулах нэгдлүүд (EDCs), хувийн арчилгаа зэрэг шинээр гарч ирж буй бичил бохирдуулагчийн үлдэгдлийг арилгах орчин үеийн аргуудыг шаарддаг. Тогтвортой, хэмнэлттэй түүхий эд, ялангуяа ургамлын ханд элбэг байдгаас ус дахь микробохирдуулагчийг бууруулахын тулд наноматериал ашиглах нь сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй хөгжиж байна. Нано хэсгүүдийн нийлэгжилт, тэдгээрийг бохир усны урсгал дахь бичил бохирдуулагчийг зайлуулахад ашиглах нь энэхүү илтгэлийг гол зорилго юм.
