Бидний тухай
Багш ажилтан
Дэлхийн хүн амын 2.8 тэрбум орчим нь хоол хийх, халаалтын эрчим хүчний гол эх үүсвэр болгон нүүрс, мод зэрэг хатуу түлш ашиглаж байна. Монгол Улсад 2010 оны байдлаар нийт өрхийн 72 хувь нь өдөр тутамдаа хатуу түлш хэрэглэж байсан бол Улаанбаатарын гэр хорооллын орчинд агаарын бохирдлын 80 хувийг өрхийн хатуу түлшний шатаалт үүсгэдэг байна. Нийслэлийн гэр хорооллын өрхийн PM₂.₅-ийн дундаж 24 цагийн хэмжигдэхүүн 127.8 µg/m³ хүрч, WHO-ийн 15 µg/m³ стандартаас 8.5 дахин илүү байгаа нь нотлогдсон байдаг. Мөн Монгол Улс дахь хатуу түлш шатаалтаас үүдэлтэй дотоод орчны агаарын бохирдол нь сүрьеэгийн өвчлөлтэй шууд хамааралтай болохыг Монголын Үндэсний Сүрьеэгийн Тархалтын Судалгааны (MNTP Survey, n=41,450) дүнд тулгуурласан тооцоолол (aOR: 1.5; 95% CI: 1.1–2.1) нотолсон байна. Иймд хатуу түлшний хэрэглээг бууруулах, эсвэл цэвэр орлуулагчаар солих нь тус улсын хүн амын эрүүл мэнд, эдийн засгийн хувьд яаралтай шийдвэрлэх асуудал болоод байна. Энэхүү судалгааны ажлын үндсэн зорилго нь Монгол дахь ойн болон хөдөө аж ахуйн гаралтай хаягдал биомасс материалыг дулааны эрчим хүчний эх үүсвэр болгон ашиглах боломжийг үнэлэх, пиролизын аргаар боловсруулсан бионүүрсний PM ялгаралтыг бууруулах үр нөлөөг судлах, мөн уг шийдлийн эдийн засаг, эрүүл ахуйн давуу талыг харьцуулан тодорхойлоход оршино. Аргазүй Энэхүү судалгаанд долоон төрлийн биомасс (шинэс, улиас, мискантус өвс, хулс өвс, будааны сүрэл, будааны хальс болон сүүний фермийн үхрийн ялгадас) болон тэдгээрийн 400°С-д бэлтгэсэн бионүүрсний дээжийг хэрэглэв. Нийт 14 дээжийг ARF-30KC лабораторын туршилтын зуух ашиглан 650, 750, 850°С температурт тус бүр гурван давталттайгаар шатаасан. Тоосонцрын ялгаралтын хүчин зүйл (PM EF, мг/г-түлш)-ийг кварц шүүлтүүрийн жингийн зөрүүгээр хэмжсэн бол үнсний эрдсийн найрлагыг ICP-MS шинжилгээгээр тодорхойлов. Холиж шатаах туршилтад шинэсний бионүүрс (JLB) болон будааны хальсны бионүүрс (RHB)-ийг үхрийн ялгадасан бионүүс (DMB) болон будааны сүрлийн бионүүрстэй (RSB) 1:3-аас 3:1 харьцаанд холин туршсан. Эдийн засгийн тооцоолол нь Монголын нүүрсний холбоо (2024), Монцамэ (2025) мэдэгдэл болон олон улсын судалгааны мэдэгдлүүдэд тулгуурлав. Үр дүн Пиролизын дараа бионүүрсний карбоны агуулга 38.7–48.2%-аас 45.3–71.9% хүртэл нэмэгдэж, бүх дээжийн карбоны агууламж 50%-иас давсан (үхрийн ялгадасны бионүүрсээс бусад). Van Krevelen диаграмаар бионүүрсний H/C ба O/C харьцаа нүүрсний (антрацит–лигнит) мужид орж хатуу түлшний чанар мэдэгдэхүйц сайжирсан болохыг харуулав. Дэгдэмхий бодисын агуулга (VM) 49.8–71.7%-иар буурч, ийм байдлаар PM ялгаралтыг 650°С-д шатаан хэмжихэд 70–95.5%-иар бууруулсан. Үнсний агуулга ≤6.7% байгаа биомаст (шинэс, улиас, мискантус) шатаалтын температур PM ялгаралтад тодорхой нөлөө үзүүлсэнгүй. Харин К, Na-ийн агуулга өндөр (51.1–114.1 мг/г) будааны сүрлийн болон үхрийн ялгадасны бионүүрст 750°С-аас дээш температурт PM EF мэдэгдэхүйц нэмэгдэв. ICP-MS шинжилгээгээр К+Na агуулга болон PM EF хоорондын хамааралт коэффициент 750°С-д R²=0.9657, 850°С-д R²=0.9854 байсан нь статистикийн хувьд хүчтэй хамааралтай байгааг нотолж байна. Холимог шатаалтын загварын R²=0.94 байсан нь (K₂O+Na₂O)/(SiO₂+Al₂O₃) харьцааг ашиглан PM ялгаралтыг нарийн таамаглах боломжтойг харуулав. JLB болон RHB-ийг 3:1 харьцаагаар холих нь PM-ийн үнснээс ялгарах хоёр дахь үеийг устгасан нь шингэрүүлэх механизм давамгайлж байгааг тодорхойлов. Эдийн засгийн тооцооллоор 4 хүний өрхийн жилийн нийт зардлыг харьцуулахад нүүрс 430,000 ₮, Хятадаас импортолдог хагас кокс брикет 630,000 ₮, бионүүрс брикет 390,000 ₮ байна. Ойн хаягдал модны нүүрсний шилжилтийн нөөц 5.45 сая тонноор тооцогдсон (Altrell 2019) бөгөөд зарим аймагт хэдэн арван жилийн нүүрсний хэрэглээг бүрэн орлуулах боломжтой гэж үзэж байна. Дүгнэлт ба онол, практикийн ач холбогдол Пиролизийн арга нь бага үнс агуулсан (≤6.7%) биомасст PM ялгаралтыг температураас үл хамааран 70–95.5%-иар бууруулдаг бол өндөр шүлтлэг үнс агуулсан биомасст 650°С-д шатаах, эсвэл шинэсний бионүүрстэй 3:1 харьцаагаар холих нь WHO-ийн зорилтод PM ялгаралтад хүрэх боломж олгоно. Монгол Улсын ойн цэвэрлэгээний хаягдал, аргал хомоол зэрэг биомассыг пиролизоор боловсруулах нь нэг талаас цэвэр дотоодын түлшийг бий болгож, нөгөө талаас өмнө нь хаягддаг байсан ойн болон хөдөө аж ахуйн нөөцийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулна. Энэхүү судалгаагаар Монгол орны нөхцөлд тохирсон ойн болон бусад хаягдал биомасс дээр туршсан пиролизын оновчтой горим (400°С, 1 цаг)-ийг тогтоолоо. Мөн (K₂O+Na₂O)/(SiO₂+Al₂O₃) харьцааг ашиглан биомассыг холимогоор шатаахад PM ялгаралтыг урьдчилан таамаглах загварыг боловсруулсан. Ойн үйлдвэрлэлийн хаягдал болон бусад төрлийн биомассын хаягдлыг үйлдвэрлэлд ашигласнаар ойн менежментийн чанар нэмэгдэх, орон нутгийн ажлын байр бий болох, гадаад валютын урсгал хэмнэгдэх, мөн Монголын нүүрстөрөгч саармаг хөгжлийн зорилтод хувь нэмэр оруулах давхар ач холбогдолтой юм. Цаашдын судалгаанд бионүүрсний брикетийн механик нягтруулалтын параметр, бодит зууханд PM хэмжилтийг турших, үнсний агууламж өндөртэй бусад төрлийн биосмассыг бага үнсний агууламжтай биомасстай холиж шатаах оновчтой харьцааг тодорхойлох зэрэг асуудлыг хамруулах шаардлагатай.
Due to the increasing outbreaks of forest pests across Mongolia, there is an urgent need to study their distribution and biological characteristics and implement effective control measures, including the adoption of international practices. This study aimed to evaluate the efficacy of oil-based formulations in controlling the eggs of the gypsy moth (Lymantria dispar). Infestation density was determined using tree shaking and branch sampling methods. Among five identified foliage and needle pests, L. dispar was dominant in outbreak areas such as Norovlin, Binder, and Bayan-Adarga, where detailed biometric measurements were taken. The Zuun Jargalant valley of Norovlin soum was chosen for field trials due to low natural predator populations (e.g., lady beetles). The average egg density was approximately 220 egg masses per square meter, with each mass containing about 280 eggs. Three oils—soybean, canola, and rapeseed—were tested. Soybean oil showed the highest efficacy, reducing hatching by up to 96%. All oils demonstrated effectiveness above 86%, meeting pest control standards. Statistical analysis showed no significant difference between pure and diluted oil formulations. Additionally, egg-stage intervention proved economically advantageous, with no egg-laying observed the following year on treated rocks.
Adverse climatic and edaphic conditions significantly impair seedling survival following afforestation and reforestation. Previous research has demonstrated that soil amendment with biochar positively influences the morphological parameters of the above-ground portions of planted seedlings. The root-to-shoot ratio serves as a critical indicator of seedling viability post-transplantation in afforestation sites. Therefore, comprehensive evaluation of new technological interventions must simultaneously assess root system development and growth patterns to accurately determine, along with above-ground measurements, their efficacy in promoting seedling establishment. This study investigates the effects of biochar addition and cover material on the root system development of transplanted Siberian larch (Larix sibirica Ledeb.) seedlings for afforestation purposes. The objectives of the research are to determine growth change and biomass allocation by examining root-to-shoot ratio after transplanting, to explore the interaction between biochar and covering technologies with respect to the condition in which transplanting is done, and to identify effective treatment varieties that enhance seedling growth and survival in comparative examination. Biochar, a porous carbonaceous material with high water and air absorption capacity, is produced through pyrolysis of plant and animal organic matter under oxygen-limited conditions. The investigation monitored biochar's influence on larch seedling development over a four-year period, employing DL-18 dendrometers to measure radial growth at two-hour intervals. Results indicate ongoing monitoring studies of afforestation sites on degraded soils in sparse forests and clear-cut areas improved with biochar amendments. Seedlings growing in biochar-amended soils exhibited growth rates two to three times greater than control seedlings, with statistical significance confirmed. Furthermore, biochar demonstrated increasingly pronounced positive effects on transplanted seedlings during the four-year post-afforestation period, suggesting sustained benefits for long-term forest establishment success.
Abstract: As global energy demands rise, reliance on fossil fuels exacerbates greenhouse gas emissions, prompting urgent action to combat climate change. Sustainable alternatives, particularly carbon-neutral biomasses, present a viable solution, yet challenges such as low energy density and particulate matter (PM) emissions during combustion hinder their adoption in forestry practices. In Mongolia, significant quantities of forest waste, particularly dead wood, present both a challenge and an opportunity. PM emissions contribute significantly to household air pollution, resulting in millions of premature deaths annually. This study investigates thermochemical carbonization to enhance biomass fuel quality by converting forest waste into energy-dense biochar while reducing PM emissions and addressing methane release. We explored various biochar applications, including its potential as a soil amendment to improve soil health and productivity, and as a solid fuel to enhance livelihoods in local communities. Additionally, biochar can help mitigate methane emissions from organic waste decomposition, thus contributing to climate change mitigation. We assessed seven biomass types, including larch, poplar, miscanthus, bamboo grass, rice straw, rice husk, and dairy manure, alongside dead wood from Mongolian forests. These biomasses were carbonized at 400 °C and combusted at 650, 750, and 850 °C temperatures. Results showed a carbon recovery of over 50% for all biomass types except dairy manure, with PM emissions reduced by up to 95.5%, particularly at lower combustion temperatures. Further analysis indicated that mineral composition, especially sodium (Na) and potassium (K), influenced PM emissions at elevated temperatures. Cocombustion of low-ash biochar with high-alkali biochar demonstrated promise in mitigating PM emissions through mineral dilution. This research underscores the need to optimize combustion conditions, and biochar blends to maximize environmental benefits. By effectively utilizing dead wood and other biomass residues, we enhance the sustainability of biomass energy, improve soil health, reduce methane emissions, and promote livelihood improvement in Mongolia, ultimately contributing to climate resilience and global sustainability goals.
モンゴル北東部の森林－草原エコトーンでは，低温や乾燥に加え，草本との競争によって土壌資源の利用可 能性が制限されている可能性がある．したがって，細根からどのように土壌資源を獲得するのかが樹木の生存 や成長において重要と考えられる．本研究では主要樹種の樹木細根の菌根共生を含めた土壌資源獲得戦略 を明らかにすることを目的とした．調査は年月にモンゴル国立大学ウドレグ研究林′ ′標高第図で行われた．調査地の年平均気温は−1.8℃，年降水量はPであ り，亜寒帯と半乾燥帯の特徴を有する．対象樹種として，外生菌根種で落葉広葉樹のシラカンバWO OW O，落葉針葉樹のシベリアカラマツL LLL，常緑針葉樹のヨーロッパアカマツQ V V Uを選んだ第図．成木から次根系を採取し，形態特性として平均根直径P，比根長P ，根組織密度を，化学特性として窒素含有量Pを評価した．また，顕微鏡観察により菌根 感染した根端を計数することで菌根感染率感染根端数観察根端数を評価した．結果，樹種で明確 に細根の特徴が異なり，種固有の土壌資源獲得戦略が存在することが明らかとなった．シラカンバはシベリア カラマツとヨーロッパアカマツよりも有意に平均根直径が小さく，比根長が高く，菌根感染率が高かった．シラカ ンバは菌根菌との共生を高める事で資源獲得を行っている事が示唆された．一方，シベリアカラマツはヨーロッ パアカマツよりも有意に窒素含有量が高く，根組織密度が低かったことから，細根の代謝活性を高めることで 土壌資源を獲得している事が示唆された．本発表では同位体分析の結果も踏まえ，なぜ樹種で異なる戦略 をとるのか考察してゆく．
Модны өсөлт, биомассын хуримтлал тухайн модны титмийн хөгжлөөс ихээхэн хамаардаг. Тус судалгааны ажлын зорилго нь ойжуулалтаар тарьж ургуулсан таримал нарсан ойн (Pinus sylvestris L.) моддын титмийн морфологи үзүүлэлтүүдийн ишний өндөр болон диаметрийн өсөлтөнд үзүүлэх нөлөөллийг илрүүлэхэд оршино. Судалгаанд Сэлэнгэ аймгийн Тужийн нарсны 12 настай таримал ойд судалгааны 50 м × 50 м (2500 м 2 ) хэмжээтэй 2 ширхэг дээж талбайг байгуулан моддын ишний өндөр, диаметр болон титмийн өндөр, титэм эхлэх өндөр, титмийн диаметрийг ишнээс баруун, зүүн, хойд, өмнөд чиглэлд хэмжиж тодорхойлов. Судалгааны үр дүнгээс үзвэл модны ишний өндөр болон диаметрийн өсөлтийн явцыг үзвэл ойжуулалт хийсний эхний жилүүдэд жилйн өсөлт харьцангуй бага боловч аажимдаа эрчимтэй нэмэгдэх хандлагатай байна. Энд тарилт хийгдсэн эхний 2 жилд дунджаар 5.9 – 7.8 см өссөн бол 3 дахь жилээс өсөлтийн хэмжээ эрчимтэй нэмэгдэн 12 насанд жилийн өсөлт 49.3±2.2 см хүрч байна. Мөн титмийн дундаж диаметр хойноос – урагш (122.4±1.5 см), зүүнээс - баруун (126.8±1.6 см) чиглэлд ойролцоо утгатай буюу титмийн хөгжил бүх чиглэлд тэгш хэмтэй явагдаж буй бөгөөд нийт модны титмийн дундаж өндөр 174.1±2.2 см буюу мөчрийн цэвэршилт энэ насанд ажиглагдахгүй байна. Түүнчлэн таримал модны ишний өндөр, диаметрийн үзүүлэлтүүд титмийн өндөр (r=0.92) болон диаметрээс (r=0.84) хүчтэй хамааралтай байгаа нь модны өсөлтөнд титмийн хөгжил чухал үүрэг гүйцэтгэж буйг илтгэж байна.
Tree growth and its biomass accumulation are dependent on their crown development. The aim of this study was to determine the relationships between tree stem growth and crown morphological parameters in the Scots pine (Pinus sylvestris L.) plantations. Two 12- years old 50 м × 50 м (2500 m2) sized sample plot were established in the Tujiin nars National park, Selenge province. In sample plots, tree height, stem diameter, crown base, crown diameter in four directions were measured. Our results showed a gradual increase in annual increment starting from third year following transplanting the seedlings in the field. Here, very little height increment was observed during the first 2 years (5.9 – 7.8 cm/year), and which gradually rise up to 49.3±2.2 cm/year at the 12 years of age. Therefore, we found symmetrical crown development on the plantation, where the crown radius in 4 directions had almost the same meaning. We conclude that stem growth dependents on crown height and diameter in the plantation.
Хуш модны физиологийн судлах нь энэ модны төрөл зүйл уур амьсгалын өөрчлөлтөд хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлэхийг ойлгоход модны жилийн цагирагийн өсөлт болон физиологийн судалгаа хийсэн зарим үр дүнгээс танилцуулж байна.
