Бидний тухай
Багш ажилтан
Ил тод байдлын ойлголт хандлагад тулгуурлан Сүхбаатар дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын мэдээллийн ил тод байдлын хэрэгжилтэд хөндлөнгийн үнэлгээ хийх, үйлчилгээ авсан иргэдээр ил тод байдлыг үнэлүүлэх замаар цаашид хэрэгжүүлэх бодлого үйл ажиллагаанд зарим санал, зөвлөмжийг тодорхойлоход оршино.
New challenges of scientific and technological achievements of mankind and manifestations of the approaching fourth industrial revolution demonstrate the possibilities of spreading new types of employment in the labor market. Economic foundations and formulas of functioning of world and regional labor markets are changing. A kind of reformatting of responsibility of subjects of the labor market to the state and civil society continues. Therefore, the topic of informal employment acquires special significance for society and its future. In connection with low socio-economic indicators, glocalization and intensification of processes of neotraditionalism and neoarchaization in the Russian-Mongolian cross-border area, a comprehensive assessment of processes in the labor market is required. Historical, cultural and ethnic identity with the Mongolian world, similar traditional economic practices become a significant factor in studying issues of informal employment in Mongolia and the national regions of the Russian Federation bordering it - the republics of Buryatia and Tuva. The paper "Informal Employment in Russia and Mongolia in Modern Conditions" will present the results of research conducted in Russia and Mongolia, from Russian side project manager, Doctor of Philosophy, Professor Z. T. Golenkova, from the Mongolian side Ph.D., Associate Professor Ts. Tsetsenbileg. There are several approaches examining the issues of informal sector, labor and employment and consequently the research methodology. The paper outlines a brief history of the terms “informal sector and employment”,” a discussion of associated conceptual problems. The theory of Zygmunt Bauman and Robert Reich are presented as applicable to describe the phenomenon of informal employment in globalizing circumstances of 21 century. Based on their concepts the methodology for studying the informal employment was developed. The paper represents the findings of the survey conducted in 2022-2023 in Mongolia, Tuva and Buryatia. The results approve the initial hypothesis of polarization among informal employers.
Албан бус” хэмээх ойлголтыг 1970-аад оноос ОУХБ-ын баримт бичгүүд (1972) болон Харт (1973) нарын бүтээлд анх танилцуулснаас хойш уг ойлголтыг хэрэглээд 50 гаруй жил өнгөрч байгаа ч түүнийг тодорхойлох, хэмжих асуудал маргаантай хэвээр Монгол Улсын хувьд төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас зах зээлийн тогтолцоонд шилжсэнээс хойш гарч ирсэн харьцангуй шинэ үзэгдэл болохын хувьд нэгдсэн тоо баримт, цахим бүртгэл ч хангалтгүй байна.Дэлхий даяар албан бус хөдөлмөр эрхлэлт нь үйлдвэрлэл, ажлын байр бий болгох, орлого нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж эдийн засаг, хөдөлмөрийн зах зээлийн том хэсгийг бүрдүүлдэг.
: Албан бус” хэмээх ойлголтыг 1970-аад оноос ОУХБ-ын баримт бичгүүд (1972) болон Харт (1973) нарын бүтээлд анх танилцуулснаас хойш уг ойлголтыг хэрэглээд 50 гаруй жил өнгөрч байгаа ч түүнийг тодорхойлох, хэмжих асуудал маргаантай хэвээр Монгол Улсын хувьд төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас зах зээлийн тогтолцоонд шилжсэнээс хойш гарч ирсэн харьцангуй шинэ үзэгдэл болохын хувьд нэгдсэн тоо баримт, цахим бүртгэл ч хангалтгүй байна.Дэлхий даяар албан бус хөдөлмөр эрхлэлт нь үйлдвэрлэл, ажлын байр бий болгох, орлого нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж эдийн засаг, хөдөлмөрийн зах зээлийн том хэсгийг бүрдүүлдэг. ҮСХ-ны тооцоогоор 2010 онд 154 мянга хүн албан бус салбарт ажиллаж байсан бол 2023 онд 194.5 мянгаар нэмэгдэж энэ нь ажиллах хүчний томоохон төлөөллийн 20,8, ДНБ 15,5 хувийг бүрдүүлж буй нь нийгмийн томоохон бүлэг болохыг харуулж байна. Тус илтгэлийг “Даяаршлын нөхцөлд Орос, Монгол дахь албан бус хөдөлмөр эрхлэлт” сэдэвт хамтарсан төслийн (ШУТ-2021/328) хүрээнд хийсэн судалгааны үр дүнгээс Монгол Улсын албан бус хөдөлмөр эрхлэлтийн өнөөгийн байдал, эрх зүйн орчин, аж байдал, тулгамдаж буй асуудлыг авч үзэх болно.
Албан бус хөдөлмөр эрхлэлт нь социалист систем задран унаснаас хойш Монгол Улсад бий болсон. Уг өгүүлэл нь Монгол Улсын албан бус хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр хийгдсэн судалгааг тоймлон 2022-2023 онд 5 аймаг, нийслэл Улаанбаатар хотын 1002 албан бус ажил олгогчдын дунд явуулсан социологийн судалгааны үр дүнг танилцуулах зорилготой юм. Тус судалгаад Зигмант Бауман, Роберт Рейх нарын онолыг онолын суурь болов. Гэсэн хэдий ч хээрийн судалгааны явцад олж авсан тоо баримтаас харахад Монголын албан бус хөдөлмөр эрхлэлт илүү олон янз байгааг харуулж байна.
Хураангуй. Монгол улс төрийн үйлчилгээг боловсронгуй болгох, түүнд инноваци нэвтрүүлэх цахим засаглалыг хөгжүүлэх явдал сүүлийн 20 гаруй жил хурдацтай явагдаж байна. Төрөөс үйлчилгээг иргэдэд хурдан шуурхай хүргэх нөгөө талаас цаг хугацаа орон зайнаас үл хамаарсан цахим үйлчилгээг шаардаж нэг цонхны болон уламжлалт биеэр авдаг үйлчилгээ нийгэм цаг үеийн шаардлагаар өөрчлөгдөж буй нь тухайн сэдвийг судлах үнэ цэнэ үнэлэмжийг өсгөж байна. Тус өгүүлэгт “Цахим үйлчилгээ”– ний өнөөгийн байдалд дүн шинжилгээ хийх, цаашдын чиг хандлага, хэрэгжилтийн талаар хийсэн судалгааны үр дүнг “Цахим үндэстэн” хөтөлбөрийн жишээн дээр хүргэж байна.
Хураангуй. Монгол Улсын хөгжлийн бодлого, алсын хараа 2050 хөтөлбөрийн «Эдийн засгийн тогтвортой өсөлт иргэн бүрдээ хүрсэн, дундаж давхарга зонхилсон, ядуурал эрс буурсан, эдийн засгийн хөгжлийн бодлогын суурийг бүрдүүлж, дотоод хэрэгцээгээ өөрсдөө хангадаг, экспорт эрчимжсэн, хөрөнгө оруулалт, хуримтлалын чадавхаа бүрдүүлсэн, олон тулгуурт эдийн засагтай улс болно» (УИХ, 2020) гэсэн зорилгын хүрээнд чадварлаг менежерүүдийг шинжлэх ухаанч сэтгэлгээ, өөрийгөө хөгжүүлэх чадвар, харилцааны өндөр соёлтой, шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэл, технологи, тээвэр, нийгмийн салбарт бие даан ажиллах мэдлэг чадвар эзэмшүүлэх, судлаач мэргэжилтнийг хувь хүний авъяас сонирхол, нийгмийн хэрэгцээ, дэлхийн хөгжилтэй орнуудын жишиг хандлагад нийцүүлэн бэлтгэн гаргах хэрэгцээ шаардлагын үндсэн дээр уг мэргэжлийн хөтөлбөрийн хэрэгцээ шаардлагыг тодорхойлсон болно.
Судалгааны тайланд гар утас цахим хэрэглээгээр Монгол улс сүүлийн 10 гаруй жилийн дотор интернет хэрэглэгч 69 дахин нэмэгдэн насны бүлэг 20-24 насныхан 91,3 хувь (ҮСХ, 2021) байгаа нь цахимжилтын нөхцөл дэх асуудлыг судлах хэрэгцээг харуулж байна. Тухайн асуудлыг илүү олон талаас нь харуулсан Цахимжилтын нөхцөл дэх Беларусь, Монголын ”залуучуудын нийгмийн эрсдэл” хамтарсан төсөл ч чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэж итгэж байна. Тус судалгааны ажил нь МУИС-Шинжлэх ухаан технологийн Улаанбаатар парк, Шинжлэх ухаан технологийн сангийн хамтарсан төсөл юм.
Social policy is a relatively young discipline in the social sciences, founded since the middle of the last century. There are various approaches to its interpretation. The report provides the main definitions, approaches and theories to the study of social policy, legislative provisions in Mongolia on the employment of people with disabilities (PWD). The purpose of the report is to review the existing social policy on the employment of people with disabilities in Mongolia and evaluate it based on the results of a study by the Institute of Labor and Social Protection conducted in 2017. heterogeneity in action.
