Бидний тухай
Багш ажилтан
Dance, as an art form that exists only in the moment of performance and is inherently ephemeral, has long posed one of the most complex challenges in dance studies in terms of systematic and scientifically grounded documentation. This article employs the photographic images included in T. Tuul’s Mongolian Ballet (2022) as primary research material and investigates the potential of photography as a form of scientific evidence for revealing dance history, movement vocabulary, stage–spatial composition, visual symbolism, and socio-ethnographic data. The study develops and implements a new methodological framework termed the Dance Photographic Evidence Model (DPEM), which operates across four analytical levels: (1) Movement–Technique, (2) Scenography–Space, (3) Iconography–Color–Costume, and (4) Socio–Ethnography. A distinctive feature of this model is its triangulation method, whereby findings are validated through the comparative integration of photographic, textual, and oral sources. The analysis demonstrates that photography should not be regarded merely as supplementary illustrative material in dance research; rather, it constitutes an independent source containing multi-layered data, capable of substantiating historiography, visual culture, and institutional development. This study offers an original contribution, grounded in Mongolian material, to the historiography of Mongolian ballet, the study of visual archives, and the theoretical and methodological discourse of international dance scholarship.
This article examines the Mongolian traditional dance movement devsekh through its physical actions, spatial organization, and embodied rhythmic force as documented in historical and ritual sources. Focusing on recurrent actions—such as forceful stamping or pressing of the ground, circular motion, and forward-driven steps—the study analyzes how devsekh produces meaning through bodily contact with the earth, repetition, and collective synchro-nization. Descriptions from The Secret History of the Mongols and Rashid al-Din’s Compendium of Chronicles, together with references to “song dance with stamping feet” in Yuan dynasty poetry, reveal the movement’s con-tinuity across ritual, pastoral life, military ceremony, and court culture. These sources demonstrate that devsekh is structured by downward force, rhythmic grounding, and spatial marking, leaving material traces on the ground and reproducible patterns within corporeal memory. Rather than approaching devsekh primarily as symbolic represen-tation, the article positions it as a foundational movement practice through which Mongolian dance generates meaning via bodily exertion, rhythm, and spatial occupation.
Соёлын биет бус өвийг дижитал хэлбэрт шилжүүлэн хадгалах нь орчин үеийн компьютер график, салбар дундын судалгааны нэн чухал чиглэл болоод байна. Судалгаагаар Монголын үзэмчин угсаатны бүжгийн эмэгтэй хөдөлгөөний намба төрхийг OptiTrack өндөр нарийвчлалтай оптик систем ашиглан баримтжуулж, түүнд кинематик болон чанарын шинжилгээ хийх арга зүйг боловсруулсан. Судалгааны хүрээнд 12 ширхэг Prime 13 камераар тоноглогдсон лабораторийн орчинд мэргэжлийн болон мэргэжлийн ангийн оюутан 5 бүжигчдээс 1 цаг 30 минутын түүхий өгөгдөл цуглуулж, Python-д суурилсан BVH Parser алгоритмаар хөдөлгөөний траекторын дүрслэл үүсгэж, агшин зуурын хурд болон орон зайн ашиглалтыг тооцоолсон. Туршилтаар Үзэмчин бүжгийн дундаж хурд ,,,
“Дэвсэх” нь нэг талаас хамтын тангараг–өргөл–ялалтын зан үйлийн үе дэх утгыг үйлдлээрээ биелүүлэх (performative) механизм болж, нөгөө талаас газарт үлдэх мөр ба биеийн санах ойн хэмнэлээр дамжин хадгалагдах соёлын биеийн семиотик код болохыг үзүүлэв. Монголын нууц товчоонд (Ш.Чоймаа, 2015) тэмдэглэсэн “дэвсэх, тойрох” зэрэг үйлдлийн өгүүлэмж, Рашид ад Дины Судрын чуулган-ы тэмдэглэл дэх “хөлөөр довших” зэрэг давтамжтай дэлдэх дүрслэлүүд нь “дэвсэх”-ийн зан үйлийн хэм хэмжээ, эрх мэдлийн тэмдэглэгээ болох шалтгааныг түүхэн эх сурвалж–онолын огтлолцлоор нотлов. Мөн Юань улсын үеийн шүлэгт “хөл дэвсэх дуу бүжиг” хэмээн тэмдэглэгдсэн нь энэ хөдөлгөөн гоо зүйн хэлбэрт шилжин тархаж, хөдөөх ахуй, цэргийн ёслол, ордны соёлын орон зайд амьд репертуараар дамжсан үйл явцыг гэрчилнэ. Эцэст нь “дэвсэх” хөдөлгөөнийг монгол бүжгийн онолын асуудлыг тайлах түлхүүр нэгж, утга үүсгэгч үндсэн хөдөлгөөн хэмээн санал болгоно.
This study analyzes the Üzemchin Mongolian dance through an integrated framework combining contemporary dance studies and systematic movement analysis. It aims to move beyond descriptive approaches by conceptualizing the dance as a structured kinetic system defined by internal logic, spatial organization, and distinct dynamic qualities. Accordingly, dance is treated not only as symbolic cultural expression but also as an organized interplay of spatial, temporal, and energetic principles. The research begins with the selection and analysis of ten foundational movements at both kinematic and qualitative levels, establishing an empirical basis for identifying stylistic coherence. To bridge the limitations of purely quantitative data, Laban Movement Analysis (LMA) is employed, enabling the interpretation of movement qualities through the Effort categories of Weight, Time, Space, and Flow. The findings indicate that female Üzemchin dance is characterized predominantly by a Light–Sustained–Free effort profile, substantiating earlier qualitative descriptions of its gentle and flowing aesthetic. The study further explores spatial organization through the concept of the kinesphere, arguing that it is culturally inflected rather than neutral. In Üzemchin dance, the kinesphere reflects nomadic spatial perception, emphasizing openness and horizontal expansion. Analysis shows a pronounced contrast between expansive upper-body movements—especially wide arm arcs—and a grounded, stable lower body. Overall, the study contributes an interdisciplinary approach that integrates quantitative movement data with culturally grounded interpretation, offering a methodological model for documenting traditional dance while preserving its embodied and aesthetic complexity. Keywords: Kinesphere; Movement Structure; Spatial Aesthetics; Laban Movement Analysis; Effort Qualities
This study investigates how ethnic visual resources are translated and reconstructed in Chinese animation through a focused case study of The Heroic Little Sisters of the Grassland (1965) and analyzes character design, color systems, and spatial construction to explicate an “innovation mechanism” for ethnic visual language under industrialized production by drawing on visual semiotics and animation studies in this paper. Methodologically, the study adopts qualitative textual/visual analysis with a frame-informed reading of scenes, supported by a struc-tured coding of ethnic symbols (costume, hairstyle, action motifs), color symbolism (hue, saturation, contrast), and spatial dramaturgy (environmental dynamics and narrative function). The findings show that (1) ethnic markers in character design are operationalized through symbolic simplification and functional generalization; (2) high-satu-ration color blocks align naturalistic grassland palettes with emotional dramaturgy; and (3) the grassland space operates as a co-actor that externalizes narrative tension (e.g., blizzard sequences), thereby mediating between national style and industrial spectacle. The study contributes a portable analytical framework for ethnic animation that balances cultural specificity with globally intelligible form, while highlighting limitations (e.g., lack of mo-tion-capture data) and future directions (comparative, data-enriched studies).
Монголын балетын урлагийн хөгжил, түүхэн үе шатыг системтэйгээр баримтжуулсан бүтээлүүдийн дунд Т. Туулын Монголын балет ном онцгой байр суурь эзэлдэг (Туул, 2022). Уг бүтээл нь 1950-аад оноос XXI зуун хүртэлх Монголын балетын урлагийн хөгжлийг архивын материал, дүрслэх баримт, шүүмжлэлт өгүүлэмжтэй уялдуулан цогц байдлаар танилцуулсан, судалгааны өндөр ач холбогдол бүхий эх сурвалж юм.
Тус судалгааны хөндсөн сэдэв бол бүжгийн урлаг тэр дундаа ордонд бүжиглэгдэж байсан бүжгийн тухай судалгаа юм. Уг ажил Юань гүрний үеийн хааны ордноо бүжиглэгдэж байсан бүжгүүдийн нэр, бүжгийн агуулга, бүжгийн хөдөлгөөн, бүжгийн хөгжим, бүжгийн хувцас зэргийг тодруулан гаргахыг эрмэлзсэн ажил. Үүнээс улбаалаад Монголчуудын 13-р зууны үед бүжиглэж байсан бүжгийг ялган гаргаж, үүгээрээ монголчуудын бүжиг наадмын түүхэн улбааг бага ч гэсэн урагшлуулан тодруулахад гол зорилго оршиж байгаа юм. Судалгааны үр дүнд Их Юань улсын ордонд дараах хэв шинж бүхий бүжгүүд байсан нь илэрчээ. Үүнд: Их Юань улсын үеийн хаадын тахилгын бүжиг буюу бичиг, цэргийн бүжиг Бурхны шашны бүжиг Монгол бүжгүүд Энэ ангиллыг тойм байдлаар дэлгэрүүлбэл дараах байдлаар байна.
This article discusses, to a certain extent, in today’s musicology how the traditional construction and sound of the Morin khuur used by Mongolians are related to the Soviet master Denis Yarovoy. His work's value and innovative reforms have not been studied much. This is the main reason why we have chosen this topic for research. Since 1967, Soviet expert Denis Yarovoy has conducted musical experiments on musical instruments to make the sound of the leather-carved Morin khuur handed down by the Mongolians equal to the music of the smooth music system. He created a new model standard for musical instruments. However, he is almost forgotten today, and his research article is based on this issue.
The dance “十六天魔舞蹈” was rediscovered in the Palace of the Yuan Dynasty in 1354, during the reign of the Last Emperor Togoontumur. This article touches upon the term tianmo (天魔) in the dance name “十六天魔舞蹈” commonly recorded in the Chinese sources in which Mongolian history is noted. This term is conveyed by most Chinese readers and translators as šimnu (ᠰᠢᠮᠨᠦ) which is the literal translation into Mongolian. Having examined historical sources and linguistic facts through hermeneutics, this research reveals that the term tianmo (天魔) should be translated as dagini (ᠳᠠᠭᠭᠨᠢ) into Mongolian and dakini into English as its transliteration for keeping its Tibetan origin dakini (མཁའ་འགྲྲ།) which supports our hypothesis that the dance is a Tantric ritual of Buddhism and a path to Enlightenment for the Emperor, but not a main reason for the downfall of the Yuan Dynasty.
Нүүдэлчин үндэстнүүд эмээлийг эдэлж хэрэглэх явцдаа нандигнаж, хайрлаж, эрхэмлэж дээдлэх үзэл сэтгэлгээнээс болж эмээлээр бэлгэдэж зөгнөх ёс заншил үүсэн бүрэлдэж, уламжлагдсаар иржээ. Өгүүлэлд ардын аман зохиол, зан үйлийн уламжлал болон хээрийн шинжилгээний материалд тулгуурлан Ордосчуудын эмээлээр бэлгэдэж зөгнөх ёс заншлыг эмээлийн загвар хийгээд чимэглэл дэх бэлгэдлийн утгаар Эмээлтэй холбогдох ерөөл, магтаал, зүйр үг, аман яриа Эмээл, дөрөөн дэх хээ, чимэглэлийн дүрслэл Эмээлийн өнгө гурван агуулгаар хураангуйлан, задлан шинжиллээ.
Нэгэн зуун орчмын түүхтэй Монголын орчин цагийн бүжгийн урлагийн мөч бүхэн бүжгийн багш Г.Долгорсүрэнгийн үйл хэрэгтэй нягт холбогдох ажээ. Цахим сүлжээ болон ном зохиолд их багшийг онцлон “Монгол ардын бүжгийн мэргэжлийн дэг сургалтын зохиогч, нэрт бүжиг дэглээч, Монгол ардын бүжгийн нэрт мастер, сурган хүмүүжүүлэгч” хэмээн цолложээ. Түүний намтар түүх, ажил үйл, сэтгэлийн тэмүүлэл, зорилгыг ажиглахуйяа дээрх алдар цолноос гадна нэгэн чухал тодотголыг орхигдуулжээ хэмээн санана. Энэхүү хэлэлцүүлгээр мөхөс би их багшийн ажил үйлс, бичсэн ном, сурах бичиг , өгүүлэл, шүүмж, нийтлэл, ярилцлага дээр үндэслэн онцлон гурван зүйлд анхаарал хандуулснаа дор сийрүүлье.
Тус илтгэл нь урлаг судлаач, шүүмжлэгчдийн үйл ажиллагааг идэвхжүүлэх, хэрэгцээ шаардлага байгааг нотлохын зэрэгцээ урлаг судлаач мэргэжилтнүүд хангалттай бэлтгэгдэж байгаа, гэвч эдгээр судлаачид мэргэжлийн ур чадвараа бүрэн ашиглах ажлын байрны хүртээмжгүй байдлын тухай цохон тэмдэглэх болно. Энэхүү баримтыг 1992 оноос эхлэн тасралтгүй 31 дэх жилдээ бакалаврын түвшинд “Урлаг судлаач” бэлтгэж байгаа МУИС-ийн Урлаг судлалын хөтөлбөрийн жишээнд үндэслэн бичив. Мөн урлаг судлаачдыг ажиллуулах ажлын байр нэмэгдүүлэх боломж, хувилбарыг дэвшүүлэв.
Уурхайн хаалт, нөхөн сэргээлтийг урлагийн бүтээлээр дамжуулан эдийн засгийн эргэлтэд амжилттай оруулж байгаа БНСУ, Япон улсын жишээнд тулгуурлаж, өнөөгийн манай орны нөхцөл байдлыг сайжруулах зорилго агуулан асуудал дэвшүүлсэн болно.
Д.Энхгэрэлийн дэглэлт "Бүсгүй" бүжгийг монголчуудын уламжлалт гоо сайхныг шинжих үнэлэмжийн хүрээнд задлан шинжиж, сайхан нь гадаад болон дотоод талын нэгдэл болох тухай өгүүлэв.
Урлаг судлалын хөтөлбөр 1992 онд МУИС-д Ардын урлаг судлалын тэнхим нэртэй байгуулагдснаас хойш 30-н жилийн хугацаанд Монгол улсын урлаг судлалын салбарт судалгааны ямар хувь нэмэр оруулсныг багш нараар төлөөлүүлэн хэлэлцүүлсэн.
МУИС-ийн урлаг судлалын хөтөлбөр МУИС-ийн проектор С.Төмөр-Очир, ардын билиг зүйч Ж.Бадраа, уртын дууч С.Цоодол, МУИС-ийн философийн ухааны доктор Ж.Төмөрбаатар нарын үйл ажиллагаагаар 1992 онд гараагаа эхлүүлснээс хойш 30 жилийнхээ ойтой золгож байна. Түүхийг эргэн сөхвөл, МУИС-ийн хүндэт доктор, хүндэт профессор Д.Хүүхэнбаатарын дурсамжид ийн өгүүлжээ. ...“Бидний хэдэн нөхөд АК С.Норовсамбуу, Ж.Төмөрбаатар өөр хэн нэгэн байгаа эсэхийг санахгүй байна, уулзаж соёлын өвөө уламжлан хөгжүүлэх, хайрлан хамгаалах тухай хүүхэд залуучууддаа эзэмшүүлэх, яс маханд нь шингээж жинхэнэ монгол хүн болгох тухай яагаад ч юм халуун яриа дэгдээж билээ. ...манайх шиг ардынхаа түүх, соёлын дурсгалаа төрийн бодлого болгон сүйтгэсэн улс байдаг болов уу? ... гэж эхэлсэн яриа ...МУИС-д ардын урлагийн салбарыг байгуулах нь зүйтэй юм хэмээн өндөрлөсөн1 юм. Ийн эхэлсэн ардын урлаг судлалын тэнхим нь өдгөө Утга зохиол судлалын хөтөлбөртэй нэгдэж, Утга зохиол, урлаг судлалын тэнхим болон сургалт, судалгааны ажлаа үргэлжлүүлж байна. Урлаг судлалын хөтөлбөр нь хэрэгжиж эхэлсэн цагаасаа “анхны” хэмээх тодотголыг хүртсэн судлаач хийгээд судалгааны бүтээлүүдийг бий болгожээ. Тодруулан, доорх байдлаар өгүүлье.
Марзан хэмээх хочит Балдуугийн Шарав (1869-1939) болон Тариачин хочит Питер Брейгел (1525-1569) хоёр зураачийн аль аль нь аж байдлын зургийг хошин, ёгт байдлаар зурдгаараа алдартай. Хэдий тийм ч эдгээр зураачдын зураг нь зөвхөн ёгт, хошин өнгө аястай тухайн үеийнхээ нийгмийг далд байдлаар шүүмжлэн харуулсан байдаг. Цаг хугацааны хувьд ялгаатай он жилүүдэд, орон зайн хувьд хоёр өөр соёл, нийгэмд амьдарч байсан зураачид боловч тэдний амьдарч байсан цаг үед нийгэм, улс төр, шашны ижил төстэй асуудлууд байсан нь ажиглагддаг. Иймд энэхүү эрдэм шинжилгээний илтгэлд Б.Шарав болон П.Брейгел нар нь нийгэмд тулгарч буй асуудлаа хэрхэн илэрхийлснийг харьцуулан судаллаа.
Их Юан Улсын үеийн ордонд бүжиглэж байсан “Дуулал” хэмээх бүжиг нь монгол бүжиг болох тухай, мөн үгийн тайлбарыг тухайн үеийн түүхийн тайлбар толиос улбаалан тодруулж, бүжиглэх дэг хөдөлгөөн, хэв намбыг Их Юаны үеийн шүлэг яруу найргаас мөшгөн, өнөө хэрхэн уламжлагдан буй тухай таамаглал дэвшүүлсэн болно.
Монголын түүхийн нэгээхэн хэсэг 100 жилийн хугацаан дахь ордны соёл монголчуудын хувьд өвөрмөц түүхийг бүтээдэг. Их Юань улсын үеийн ордны соёлыг бүтээх үзэл санаа хань үндэстний уламжлалт ордны соёлын үзэл санаанд тулгуурласан уу, эсвэл монголчуудын уламжлалт сэтгэлгээ, үзэл санааны үргэлжлэл байв уу? Энэ түүхийг бид бүжгийн урлагаар дамжуулан тайлан тайлбарлах оролдлого хийх болно.
Их Юан улсын үеийн бүжиг болох ᠋Даола (倒喇) - хэмээх бүжгийн тухай тэмдэглэсэн эх сурвалж хийгээд хэв маяг, хувцас, уламжлалын тухайд өгүүлсэн болно.
This study aims to determine the importance of Science, Technology, Engineering, Arts and Mathematics (STEAM) education – adding arts dimensions to traditional science fields, analyzing which factors are effective for its development in Mongolia. A survey was conducted on STEAM development in Mongolia in order to select best methodologies. Approximately 900 rural area boarding school teachers responded. 97 % of respondents expressed that STEAM today should be combined with traditional educational methods as its role is becoming increasingly significant for the future. They shared that STEAM plus meditation will be optimum. This research discusses STEAM education in Asia by examining how current educational reform efforts have affected boarding schools and revised their approaches. The results of this study suggest that STEAM educators need to reconsider, exploring more deeply positive impacts of Emotional and Social Learning (ESL) and spirituality, exploring how these have been applied elsewhere, adopting STEAM methodologies.
