Бидний тухай
Багш ажилтан
The purpose of this study is to analyze the impact of key macroeconomic factors and the time-lag effects of Sustainable Development Goals (SDGs) on their implementation in Mongolia using modern machine learning (ML) techniques. The analysis employs annual data from 2000–2024, including macroeconomic indicators, the SDG Index, and performance metrics for 17 goals. Core variables include GDP growth, inflation, unemployment, exports, fiscal revenue, and government expenditure. In 2025, Mongolia’s SDG Index score reached 66.7, ranking 100th globally, which is close to the regional average but still reflects weak performance in environmental goals. To explain SDG Index fluctuations, four ML models - Linear Regression, Gradient Boosting, Support Vector Regression (SVR), and Artificial Neural Network (ANN) - were compared. Gradient Boosting achieved the highest accuracy (R² = 0.844, RMSE = 0.8735), explaining 84.4% of the variance. SHAP analysis revealed that the most influential factors for SDG performance are health (SDG3), exports, poverty reduction (SDG1), internet usage (SDG9), and food security (SDG2), while inflation and unemployment exert negative effects. Time-lag analysis shows that foundational service goals—SDG3 (health), SDG6 (water and sanitation), SDG11 (urban development), SDG9 (infrastructure), and SDG1 (poverty reduction)—have strong positive one-year lag effects on the SDG Index. In contrast, environmental goals (SDG12–15) exhibit persistent negative lag effects, indicating that ecosystem degradation slows SDG progress in subsequent years. SDG4 (education) and SDG7 (energy) display weak lag impacts, with long-term delayed effects. Additionally, K- Means clustering grouped SDG indicators into three development patterns: (i) economy-driven, (ii) social- service-driven, and (iii) environment-challenged clusters. Findings suggest that improving SDG implementation in Mongolia requires export diversification, investment in health services, inflation control, and strategic reforms in environmental policy.
Mongolians have historically implemented financial and tax policies to foster economic development. However, during the period of Manchu oppression, they faced challenges in pursuing an independent fiscal and tax policy due to the loss of national independence. In 1911, liberation from Manchu oppression marked a turning point, followed by another significant milestone in 1921 with the triumph of the People’s Revolution and the establishment of national independence. During this transformative period, the government initiated the implementation of a national financial and tax policy. This research aims to analyze the implementation and outcomes of economic policies, including financial and tax measures, enacted by the People’s Government from 1921 to 1924. Based on findings derived from archival materials and other relevant documents, our research revealed that the financial and tax policies during that period were characterized by equal treatment of taxes and the implementation of a progressive tax system.
This study evaluates how Mongolia’s fiscal revenue is influenced by factors such as mineral commodity prices and export earnings using an empirical, data-driven approach. Based on annual data from 2008 to 2024—including copper and coal prices, export revenues, and GDP—an OLS regression model was constructed to explain the dynamics of budget revenue and identify statistical correlations. The findings show that Mongolia’s fiscal revenue is highly dependent on fluctuations in mineral commodity prices, particularly copper price volatility and coal export volumes, indicating that the national budget is vulnerable to external shocks. Therefore, policies aimed at increasing non-mining tax revenues, diversifying the export structure, and introducing fiscal stabilization mechanisms are crucial for reducing revenue volatility in the medium and long term.
Энэхүү судалгаагаар Монголын арилжааны банкуудын ашигт ажиллагаанд IPO-гийн үзүүлэх нөлөөг шинжилсэн болно. Эмпирик шинжилгээг IPO хийсэн арилжааны банкуудын санхүүгийн тайлангийн мэдээлэлд үндэслэн гүйцэтгэсэн. IPO-оос өмнөх болон дараах үеийн гүйцэтгэлийг хосолсон түүврийн T-шинжилгээ (paired sample T-test) болон панел өгөгдлийн регрессийн аргаар харьцуулан судалсан болно. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд IPO нь банкны ашигт ажиллагаанд ялгаатай нөлөө үзүүлдэг болох нь тогтоогдсон. Тухайлбал, нийт хөрөнгийн болон өөрийн хөрөнгийн өгөөжиийг нэмэгдүүлэх нөлөө үзүүлсэн. Харин цэвэр хүүний маржин болон цэвэр ашгийн маржинд статистикийн ач холбогдолтой өөрчлөлт ажиглагдаагүй нь IPO банкуудын хүүний орлого бүрдүүлэх үйл ажиллагаанд шууд нөлөөлдөггүйг илтгэнэ.
Тема «Цель устойчивого развития 12: Ответственное потребление и производство — проблемы на примере Монголии» рассматривает влияние современных моделей производства и потребления в Монголии на окружающую среду, экономику и общество. В данной теме особое внимание уделяется таким проблемам, как чрезмерная зависимость экономики от горнодобывающей отрасли, слабая система управления отходами, загрязнение воздуха и почвы, а также неэффективное использование природных ресурсов. Также объясняется необходимость внедрения политики устойчивого производства, переработки отходов и поддержки экологически ответственного потребления. Делается вывод о том, что совместное участие граждан, организаций и государства в рациональном использовании природных ресурсов и развитии экологически чистого производства и потребления имеет важное значение для устойчивого развития Монголии.
The purpose of this study is to analyze the impact of key macroeconomic factors and the time-lag effects of Sustainable Development Goals (SDGs) on their implementation in Mongolia using modern machine learning (ML) techniques. The analysis employs annual data from 2000–2024, including macroeconomic indicators, the SDG Index, and performance metrics for 17 goals. Core variables include GDP growth, inflation, unemployment, exports, fiscal revenue, and government expenditure. In 2025, Mongolia’s SDG Index score reached 66.7, ranking 100th globally, which is close to the regional average but still reflects weak performance in environmental goals. To explain SDG Index fluctuations, four ML models - Linear Regression, Gradient Boosting, Support Vector Regression (SVR), and Artificial Neural Network (ANN) - were compared. Gradient Boosting achieved the highest accuracy (R² = 0.844, RMSE = 0.8735), explaining 84.4% of the variance. SHAP analysis revealed that the most influential factors for SDG performance are health (SDG3), exports, poverty reduction (SDG1), internet usage (SDG9), and food security (SDG2), while inflation and unemployment exert negative effects. Time-lag analysis shows that foundational service goals—SDG3 (health), SDG6 (water and sanitation), SDG11 (urban development), SDG9 (infrastructure), and SDG1 (poverty reduction)—have strong positive one-year lag effects on the SDG Index. In contrast, environmental goals (SDG12–15) exhibit persistent negative lag effects, indicating that ecosystem degradation slows SDG progress in subsequent years. SDG4 (education) and SDG7 (energy) display weak lag impacts, with long-term delayed effects. Additionally, K-Means clustering grouped SDG indicators into three development patterns: (i) economy-driven, (ii) social-service-driven, and (iii) environment-challenged clusters. Findings suggest that improving SDG implementation in Mongolia requires export diversification, investment in health services, inflation control, and strategic reforms in environmental policy.
The purpose of this study is to identify the factors influencing tax revenue collection under the self-assessment system of personal income tax in Mongolia. The study employs the BISEP model, which encompasses Business, Individual, Social, Economic, and psychological factors. Data were collected through a survey of 290 taxpayers in the Sukhbaatar District of Ulaanbaatar, and correlation and regression analyses were conducted. The results indicate that the most significant factors affecting tax revenue collection are the taxpayer’s financial condition and knowledge about taxation (R = 0.66, β = 0.46). In contrast, social and economic factors show relatively weak effects. The psychological aspects and perceptions of fairness among taxpayers were found to have a positive influence on taxpaying behavior. This research provides both theoretical and practical foundations for policymakers to strengthen the voluntary tax compliance system and enhance the effectiveness of tax policy implementation in Mongolia.
Abstract: the research work was made with the aim of analyzing and identifying the structure of the mortgage loan, its average interest rate, terms, growth or decline and any demand or needs of mortgage loan for energy efficient apartments and its disbursement, opportunites to have such loan, any challenges. Within the scope of the research work, sustainable development goals, theory of the mortgage loans and current situation were deeply studied. Bank report and sustainable development reports were analyzed. The result of the research work was compared against the theory and the study of the current situation. Therefore, advantages of increasing the energy efficient mortgage loans were studied too.
This study investigated the factors influencing the career choices of high school students in Mongolia, focusing on the teaching profession. The factors were classified into intrinsic, extrinsic, and influence of others on the decision to pursue a teaching career. The study was conducted using a questionnaire. The findings indicated that students are deterred from pursuing a teaching career due to heavy workloads, inadequate pay, limited opportunities for career advancement, and unfavorable working conditions. Keywords: Teacher, teaching profession, factors affecting the teaching career
Эдийн засгийн өсөлт, даяаршил, технологи хөгжихийн хэрээр бизнесүүд өргөжин тэлж, энэ хэрээр байгалийн нөөц ашиглалт нэмэгдэж, байгаль орчинд үзүүлэх хүний хүчний нөлөөлөл үүнээс үүдэн нэмэгдэх тусам тогтвортой хөгжил, байгаль орчны асуудал дэлхийн улс орнуудын анхаарлыг ихээхэн татсаар байна. Үүнтэй уялдан тогтвортой хөгжил, байгаль орчин, нийгэм, засаглал (БОНЗ)-ын тайлагналын ач холбогдол өссөөр байна. Иймд бид Монголын Хөрөнгийн Бирж (МХБ)-д бүртгэлтэй хувьцаат компани (ХК)-ууд үйл ажиллагааныхаа эдийн засаг, байгаль орчин, нийгэмд үзүүлж болзошгүй нөлөөллийн талаар олон нийтэд тайлагнаж буй өнөөгийн байдлыг судаллаа. Судалгааны үр дүнгээс үзэхэд 2024 оны байдлаар МХБ-д бүртгэлтэй 171 ХК байгаагийн 7.0 хувь нь БОНЗ-ын стандарт тайлан гаргажээ. 1.2 хувь нь үйл ажиллагааны тайландаа БОНЗ-ын асуудлуудыг дурддаг бол 91.8 хувь нь тайлан гаргаж олон нийтэд мэдээлээгүй байна. Энэ нь Монгол улсад БОНЗ-ын тайлан гаргалт маш хангалтгүй түвшинд байгааг харуулж байна.
This study explores the economic and environmental importance of developing energy-efficient detached housing in Mongolia, along with the current challenges in financing such green construction. Given that the building sector accounts for over 30% of global energy consumption and a significant portion of greenhouse gas emissions, transitioning to energy-efficient buildings is crucial for sustainable development. The paper highlights the benefits of energy-efficient homes, including reduced energy costs, improved living conditions, and lower emissions. Using panel data from Mongolian commercial banks (2017–2023), the study employs correlation and linear regression analyses to examine the influence of macroeconomic indicators—such as GDP, unemployment, poverty, and energy consumption—on residential mortgage lending. The results show a strong positive correlation between housing loans and variables like GDP and household energy use, while unemployment and poverty rates exhibit negative correlations. Regression analysis indicates that these factors explain 97.2% of the variance in housing loan issuance. The findings underscore the need for improved green financing mechanisms and policy frameworks in Mongolia to support energy-efficient housing expansion and align with the Sustainable Development Goals (SDGs).
Тогтвортой байдлын тайлагнал гэдэг нь дэлхийн хэмжээнд хүлээн зөвшөөрөгдсөн стандартуудын дагуу байгууллагынхаа үйл ажиллагааны эдийн засаг, байгаль орчин, нийгэмд үзүүлж болзошгүй нөлөөллийн талаар олон нийтэд мэдээлж байх байгууллагын хэвшүүлэх дадал юм. КОВИД-19 цар тахал байгаль орчин, нийгэм, засаглал (БОНЗ)-ын эрсдэлийн удирдлагын ач холбогдлыг улам нэмэгдүүлсэн бөгөөд БОНЗ-ын ил тод байдал, тайлагналын мэдээллийн эрэлт хэрэгцээ цаашид ч нэмэгдсээр байх болно. Байгаль орчин, нийгэм, засаглалын буюу тогтвортой байдлын тайлагналыг нэвтрүүлэх нь одоогийн бизнесийн практикийг сайжруулахад нэмэр болох төдийгүй тогтвортой хөгжлийн зорилгуудад хүрэхэд хувийн хэвшлийн үүрэг оролцоо, хувь нэмрийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой алхам юм. Тогтвортой байдлын тайланг сайжруулснаар компаниуд, зах зээлийн оролцогчдын үр ашгийг дээшлүүлэхээс гадна шинэ боломжуудын үүд хаалгыг нээж өгдөг. Иймд олон улсад хэрэгжүүлж буй БОНЗ болон тогтвортой байдлын тайлангийн стандарт, тогтолцоог Монгол Улсад нэвтрүүлж, өөрчлөлт хийх шаардлага тулгарч байгаа юм.
В рамках данного исследования были выбраны 5 компаний со самой высокой и самой низкой рентабельностью из 25, которые относящихся к 1-й категории Монгольской фондовой биржи, а также сравнивали результаты реальной стоимости с прогнозированием цен единицы акции с использованием методов расширенного экспоненциального уравнения и ARMA (Autoregressive moving-average model). На основе оценки прогнозируемой цены, которая оценивается образцами расширенного экспоненциального уравнения и ARMA, а также делали заключение по сравнению результатов оценок опционных договоров с результатами прогнозируемых цен. Результаты образцы расширенного экспоненцтального уравнения и ARMA поддерживает и подтверждают результатов прогнозируемых цен акции по методам реальной стоимости “Инвескор НФБ” АО, “Таван толгой” АО и “Монос” из пяти опрошенных компаний.
Международные тенденции в финтехе. Исследование текущего состояния финтех-типов и финансовых учреждений, предоставляющих услуги в Монголии. Включает SWOT-анализ рынка финтеха и текущих проблем Монголии.
Людям, живущим в современном обществе, приходится осуществлять платежи каждый день. Помимо ежедневных денежных потоков и платежей, люди теперь получают и используют широкий спектр финансовых услуг, таких как торговля акциями, торговля криптовалютами, международные транзакции, кредиты, страхование и т. д. Финтех-компании появились, чтобы объединить технологические достижения с финансовыми услугами, чтобы сделать их быстрее, проще и доступнее.
Abstract: After the new Manchuria state established in 1916 annexed China, Khalkh carried out a policy of conquering Mongolia from 1644 to 1691, conquering Upper Mongolia in 1691 and Western Mongolia in 1755. During the time when the Manchus kept the Mongols under their oppression from the XYII-early XX century, they collected more than 20 types of services and tributes from the Mongols, in addition to imposing the Nine White Service, they collected the necessary expenses for the Manchurian administration and temples, and sent Mongolian citizens to horse stations, expenses, and communication offices. The office was closed. During the period under Manchurian oppression, the economy and livelihood of the Mongols became unbearable, so they were able to gain independence in 1911 through a rebellion and struggle.
As a result of the prolonged struggle for national independence, the Mongolian people, who endured over two centuries of oppression under Manchurian rule, regained sovereignty in 1911 and established the Republic of Mongolia. During this period, significant economic, social, and political reforms were initiated, laying the groundwork for the national financial system. This article examines the social, political, and economic landscape during the Bogd Khanate of Mongolia. Research into the tax and financial policies implemented during this period was conducted using historical documents and sources. Within the framework of Mongolian governmental financial policies, five ministries were established, accompanied by the enactment and implementation of various regulations about finance, taxation, and customs. Efforts were made to enhance state revenue; however, the accumulation of debt owed to foreign moneylenders and merchants, coupled with the taxation burden on Mongolian citizens, including payments to domestic nobles and religious institutions, exacerbated poverty and economic hardship among the populace. In June 1915, the autonomy of Mongolia, as stipulated in the treaty between Russia, Mongolia, and China, was abolished in 1919, resulting in the reassertion of foreign control over Mongolian governance.
Effective information disclosure provides external benefits, including protecting stakeholders' interests, attracting investments, enhancing reputation, and increasing overall trust in the market for Joint Stock Companies (JSCs). Internally, it improves performance, ethical conduct, and overall management and leadership of the company through an accountability and control environment. The interest of shareholders and customer trust, as well as the implementation of laws and company accountability, are all expressed through information disclosure. Withholding or obscuring public information disclosure directly and negatively affects decision-making by stakeholders. Hence, this study aims to assess the state of information disclosure of JSCs using data provided by the Mongolian Stock Exchange (MSE) on the TOP-20 JSC companies operating in Mongolia.
Сүүлийн жилүүдэд цаг уурын өөрчлөлтөөс хамааралтай байгалийн гамшиг ихээхэн тохиолдож байгаа ба Улаанбаатар хотын хүн амын өсөлт, хотын зохисгүй төлөвлөлт, өсөн нэмэгдэж буй хотжилт, барилгажилт зэргийн харилцан хамаарал нь нийгэм, эдийн засаг, байгаль орчинд ихээхэн дарамт учруулж байна. Үүнд үерийн гамшиг тохиолдох, хотын дулааны арал буюу хотын хэт халалтын бүс зэрэг багтаж байна. Үүнтэй уялдсан байгальд суурилсан шийдлүүд (NBS ) нь учирч буй эрсдэл, дарамтыг бууруулах, түүнчлэн хотыг илүү амьдрахад таатай болгохын тулд авч хэрэгжүүлдэг олон тооны экосистемийн үйлчлэл дээр тулгуурласан стратеги юм. Тус шийдэл нь судалгааны түвшинд өргөн цар хүрээтэйгээр яригдаж байгаа хэдий ч бодит амьдрал дээр хэрэгжүүлэхэд техникийн болон санхүүгийн олон саад бэрхшээлтэй тулгардаг. Иймд тус судалгааны ажил нь Улаанбаатар хотын уур амьсгалын өөрчлөлтөөс хамааралтай үерийн нөлөөг бууруулах зорилгоор байгальд суурилсан ямар төрлийн шийдэл (Nature Based Solution-NBS) хэрэгжүүлэх нь зүйтэй, мөн түүний үр өгөөжтэй эсэхийг турших зорилготой юм. Энэ хүрээнд NBS-д суурилсан хоёр төрлийн хувилбар боловсруулсан (i. UHI болон үерийн эрсдэлийг хамтад нь шийдвэрлэх, ii. зөвхөн үерийн эрсдэл бууруулах) ба холбогдох зардал, үр ашгийг тооцоолж, харьцуулан NBS-ийн хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг шинжилсэн. Цөөн тооны шийдэл үр дүнтэй байсан ба эдийн засгийн үр өгөөжийн хувьд өөр өөр үр дүн ажиглагдсан. Үерийн эрсдэлийг бууруулахад чиглэсэн NBS нь ялангуяа ой модтой ногоон байгууламж барих, борооны ус нөөцлөх, голын байгалийн урсацыг сэргээх ажлуудыг хийсэн тохиолдолд хамгийн их үр ашигтай байх үр дүн гарсан.
Япон улс 1973 он хүртэлх эдийн засгийн огцом хөгжлөөрөө дэлхийн өндөр хөгжилтэй хоёр дахь улс болсон. Үүний зэрэгцээ их дээд сургууль, оюутан сурагчдын тоо ч нэмэгдэж байлаа. Гэхдээ, 1973 оноос хойш эдийн засгийн өсөлт зогсож, тогтворжуулах бодлогод шилжсэн юм. Японы дээд боловсролын байгууллагууд дэлхий нийтийн даяарчлалын үндсэн дээр өрсөлдөөнд нэгдэн оролцож байна. Нөгөө талаар, их сургуулийн хаалттай бүсэд шахагдан орох жижиг дунд их дээд сургууль ч гарах болж, түүнээс үлдсэн бодлого ч байсаар байна. Японд боловсролын ихэнх салбарт, хөдөлмөрийн зах зээлд ч урьдын адил хүйсийн ялгаа ажиглагддаг. Ялангуяа анх удаа дээд боловсрол эзэмшигчид (Их сургууль төгсөгчид)-д эзлэх эмэгтэйчүүдийн харьцаа доогуур. Японы залуучуудын 4 хүн тутмын 3 нь амьдралынхаа явцад дээд боловсрол (Ихэвчлэн богино хугацааны болон бакалаврын сургалт) эзэмшдэг гэж болно. Японы дээд боловсролын сургуулийн оюутнууд сургалтын өндөр төлбөр төлөх шаардлагатай бөгөөд албан ёсны тусламж дэмжлэг авдаг оюутан цөөхөн.
